Ons werk

North Sea Energy programma: Samenwerking zorgt voor versnelling energietransitie Noordzee

Het North Sea Energy programma is in mei 2017 van start gegaan om de energietransitie op de Noordzee te versnellen. Dit programma wordt ondersteund door Topsector Energie en kent een twintigtal deelnemers vanuit bedrijfsleven, brancheorganisaties, onderzoeksinstellingen en maatschappelijke organisaties (NGO’s). Het programma beoogt een doorlooptijd van meerdere jaren, maar heeft momenteel voor een jaar financiering en een omvang van meer dan 1 miljoen euro.

Waarom systeemintegratie op de Noordzee?

Met het opraken van de Nederlandse gasvoorraden zal productie van fossiele energie de komende decennia langzaam maar zeker verminderen, en duurzame energie zal een groeispurt kennen. Deze macro trends gaan gepaard met grote investeringen. Vooralsnog is er een reservering opgenomen van €7 miljard voor het opruimen van Nederlandse olie en gasputten en infrastructuur; meer dan de helft (55%) is nodig voor het gedeelte op zee. Het opbouwen van een offshore elektriciteitsnet voor windparken en later mogelijk andere energiebronnen vergt miljardeninvesteringen vanuit industrie en maatschappij. De aanleg van het elektriciteitsnet voor 3500 megawatt (MW) windenergie op zee zal naar verwachting 4 miljard euro kosten. Verdere lange termijn plannen richting zeer grootschalige wind op zee (> 100 GW) en een offshore supergrid met grootschalige interconnectiviteit tussen landen zal mogelijk honderden miljarden aan investeringen vergen. Het koppelen van offshore sectoren en met name het slim delen van hun fysieke of logistieke infrastructuur kan mogelijk tot kostendaling leiden op systeemniveau. Een bekend fenomeen is namelijk dat een groot deel van de transportcapaciteit van offshore elektriciteit uit wind onbenut blijft (soms wel de helft). Ook kan de huidige offshore gasinfrastructuur een zeer groot volume energie transporteren in vergelijking met het bestaande offshore elektriciteitsnet. Verder zijn er slimme koppelingen te maken op andere gebieden zoals: strategische gebiedsplanning, veiligheid, logistiek, onderhoud, ecologie en milieu.

Welke technische opties lijken meest relevant?

In recente studies en in het onderzoeksprogramma worden enkele technische opties in detail verkend. Hiervan zal de haalbaarheid en business case voor alle stakeholders worden onderzocht.

Platform elektrificatie

De energie van productieplatforms wordt nu opgewekt met gasturbines en -motoren, die uitstoot van CO2, stikstof- en zwaveloxides veroorzaken. Deze kennen een laag rendement. Door gebruik te maken van de duurzaam opgewekte energie van de windmolens op zee zijn deze emissies offshore tot een nulpunt te reduceren en wordt op systeemniveau energie bespaart. Zo is de voorlopige schatting dat een miljoen ton CO2-uitstoot per jaar kan worden bespaard als offshore gas en offshore windenergie hun infrastructuur koppelen en energie gaan uitwisselen. Dit getal is gebaseerd op de aanname dat tien platforms met zeer hoge energievraag gekoppeld kunnen worden aan het offshore elektriciteitsnet en de bedrijfsvoering kunnen elektrificeren. Deze getallen zullen in het onderzoeksprogramma worden geverifieerd en verfijnd.

Gas to Wire

Uit bijna lege gasvelden kun je ook direct elektriciteit genereren op de platforms, dit heet Gas to Wire. Gas to Wire kan mogelijkerwijs worden gecombineerd met CO2-afvang en opslag (CCS) zodat offshore elektriciteit wordt ‘gewonnen’ uit aardgas met een zeer lage CO2-voetafdruk. De elektriciteit kan naar land worden getransporteerd via de onbenutte capaciteit van het offshore grid, zodat deze efficienter kan worden benut.

Power to Gas

Power to gas biedt de mogelijkheid om (overtollige) windenergie om te zetten in een energiedrager die kan worden getransporteerd via een gasnet. Het voordeel is dat gas makkelijker in grote volumes kan worden getransporteerd door gebruik te maken van het huidige gasnet. Het elektriciteitsnet wordt zo niet overbelast bij groot aanbod van variabele energiebronnen. Opslag is ook goed mogelijk en het gas kan een grondstof zijn voor bijvoorbeeld de chemie. Een voorbeeld is waterstofproductie met elektriciteit uit wind; de windenergie komt dan bijvoorbeeld aan land via een gaspijpleiding in plaats van via een stroomkabel. De resultaten van recent onderzoek laten zien dat het produceren van ‘groene’ waterstof met offshore windenergie technisch mogelijk is en onder bepaalde voorwaarden rendabel kan zijn. Het huidige gasnet en overige infrastructuur kan hierbij mogelijk nuttig  worden ingezet bij de verdere uitrol van duurzame energiebronnen.

Energieopslag

De offshore infrastructuur (pijpleidingen, gasvelden, platformen) kunnen gebruikt worden voor de conversie en opslag van energie die geproduceerd wordt door de windparken. Zo wordt het mogelijk om grote hoeveelheden variabele duurzame bronnen zoals wind in het energiesysteem te voeden zonder dat dit zeer zware netaanpassingen vergt.

In 2017 zal de meerwaarde van deze opties worden bepaald in termen van economie, vermindering van CO2-uitstoot en versnelling van de energietransitie. Ook zullen de energiestromen in de Noordzee in kaart worden gebracht in de vorm van een Noordzee Energie Atlas.

Zo is de voorlopige schatting dat meer dan een miljoen ton CO2-uitstoot kan worden bespaard als offshore gas en offshore windenergie hun infrastructuur koppelen en energie gaan uitwisselen.

Lees meer

Nieuws

Slim samenwerken op Noordzee om ruimte, kosten en CO2-uitstoot te besparen

15 mei 2017
Vandaag start het TKI North Sea Energy programma, waarin het bedrijfsleven en onderzoeksinstellingen komende jaren hun krachten bundelen om de energietransitie op de Noordzee te versnellen. En om daarmee... Lees verder

Contact

Dr. ir. René Peters

  • Gas
  • LNG
  • Transitie
  • Offshore Energie
E-mail

Wij gebruiken anonieme cookies om het gebruik van onze site te verbeteren.