Zo schalen we biobased bouwen op

Thema:
Biobased bouwmaterialen
Circulair en industrieel bouwen
18 mei 2022

De markt voor ‘biobased’ bouwen is volop in beweging. Biobased bouwmaterialen, zoals hout, worden steeds vaker ingezet in plaats van het traditionele staal of beton. Maar er is onzekerheid bij marktpartijen en de investeringen blijven achter. We werken aan kennisontwikkeling en innovaties om de volle potentie van biobased bouwen te benutten.

Biobased bouwmaterialen

Het is een flinke uitdaging om de klimaatdoelstellingen voor een duurzame gebouwde omgeving te halen. Het gebruik van biobased bouwmaterialen
en  -systemen is een van de oplossingen die kunnen bijdragen. Biobased materialen vinden hun oorsprong in de natuur. Het zijn materialen die gemaakt zijn van hernieuwbare grondstoffen zoals hout, vlas en stro. Biobased materialen groeien op korte termijn terug en zijn opnieuw te gebruiken in hun oorspronkelijke vorm, maar ook recyclebaar voor een ander doel of composteerbaar.

Houten gebouwen

De reden dat biobased materialen steeds vaker worden ingezet in plaats van staal of beton, is de komst van dragende elementen zoals ‘cross laminated timber’ (CLT). Dat zorgt voor een belangrijke ontwikkeling in een markt die zich tot nu toe vooral richtte op houtskeletbouw, kozijnen, deuren en daken. De eerste pioniers leveren inmiddels hun houten gebouwen op in Nederland.

Voor- en nadelen van hout als bouwmateriaal

Hout heeft het grote voordeel dat het uit een hernieuwbare bron komt. Bij duurzaam beheer zijn bossen een onuitputtelijke bron. Dit voordeel ten opzichte van andere materialen wordt alleen onvoldoende gewaardeerd in de huidige duurzaamheidsystematieken. Dat geldt ook voor de tijdelijke CO2-opslagcapaciteit. Maar ook nadelen van hout, zoals het grondgebruik, worden niet meegenomen in de berekeningen. Onafhankelijkheid ontbreekt vaak nog in de maatschappelijke discussie. We proberen dit samen met andere onderzoekinstellingen te doorbreken.

Onzekerheden wegnemen

Ondanks de potentie is er nog veel onzekerheid bij marktpartijen en daardoor blijven de investeringen achter. Samen met partners doen we daarom onderzoek naar het optimaliseren van bouwelementen voor gebouwen die deels of volledig van hout worden gemaakt. Ook zijn verdere kennisontwikkeling en innovatie nodig om de kostprijs van biobased bouwmaterialen te verlagen en de circulaire potentie te versterken. Dit zal bovendien onzekerheden wegnemen. Zo kan er opgeschaald worden en kan biobased bouwen optimaal worden benut.

TNO BioBuilt helpt bouwsector bij opschalen biobased bouwen

Om CO2-neutraal te gaan bouwen, staat de bouwsector voor de forse uitdaging om op grote schaal biobased en circulaire materialen te gaan gebruiken. Innovatieve bouwmaterialen geproduceerd van resthout en vezelgewassen bevinden zich vaak nog in een experimentele fase.

Voor acceptatie door de markt en validatie van bouweisen, moeten producten op beperkte schaal kunnen worden geproduceerd en toegepast. In de markt is er verregaande kennis van grondstoffen, productieprocessen en bouweisen, maar die zijn niet altijd aanwezig bij dezelfde partij. Ook ontbreekt het vaak aan middelen om in kostbare productiefaciliteiten te investeren, en het risico op desinvestering is groot.

De faciliteit TNO BioBuilt biedt partners geavanceerde technologie en expertise voor de ontwikkeling en proefproductie van biobased bouwproducten en systemen. Zo ondersteunt TNO producenten als Dijkshoorn en Urban Climate Architects in het ontwikkelproces: van grondstof tot bouwproduct.

Onderzoeksprogramma 'Emissieloos Bouwen'

Binnen het onderzoeksprogramma ‘Emissieloos Bouwen’ werken we samen met marktpartijen aan diverse onderzoeksprojecten rondom hout en andere biobased bouwmaterialen. We richten ons daarbij op de volgende 3 onderdelen:

  • bouwkundige innovaties (bouwmateriaal, bouwsystemen en kostprijs)
  • het verbeteren van rekenmethoden met betrekking tot duurzaamheid
  • industrialisatie en prefabricage voor opschaling

Het programma draagt daarmee bij aan de onderliggende doelstellingen van het cluster Bouwinnovatie, namelijk het verbeteren, versnellen en verduurzamen van de bouwsector in Nederland.

Bouwkundige innovaties

Daarom TNO

Met aannemers, leveranciers, architecten en ingenieurs werken we aan optimalisatie van CLT-producten via materiaalonderzoek, lijmverbindingen en geometrie; ontwikkelen van houten en hybride gebouwelementen (volgens eisen rondom akoestiek, brand, vocht, draagvermogen, duurzaamheid en prijs); en circulair ontwerpen.

Eerlijke vergelijking

Daarom TNO

We willen ervoor zorgen dat biobased materialen en andere materialen op een eerlijkere, wetenschappelijk onderbouwde wijze, met elkaar kunnen worden vergeleken. Daarom onderzoeken we verbeterde rekenmethoden. Daarin worden biobased materialen op een eerlijkere manier meegenomen in de milieuprestatie rekenmethoden, zoals de Milieu Prestatieberekening voor Gebouwen (MPG)

Prefabricage en industrialisatie

Daarom TNO

Omdat biobased materialen licht en goed bewerkbaar zijn, lenen ze zich goed voor prefabricage. We ondersteunen bedrijven bij het industrialiseren van de bedrijfsprocessen via platformtechnologie, maar ook het optimaliseren van bouwsystemen en bewerkingsprocessen.

Biobased bouwmaterialen opschalen?

TNO biedt bouwpartners kennis en faciliteiten om de productie van circulaire en biobased bouwmaterialen op te schalen naar kansrijke producten om de bouw CO2-neutraal te maken.

Laat je verder inspireren

16 resultaten, getoond 1 t/m 5

TNO en Topsector Logistiek lanceren praktische meetmethode voor mobiele werktuigen

Informatietype:
Nieuws
18 december 2025
TNO en Topsector Logistiek hebben samen een praktische meetmethode ontwikkeld waarmee bedrijven direct NOx- en CO2-emissies meten.

Onderzoek naar ventilatie en pandemische paraatheid afgerond

Informatietype:
Nieuws
10 oktober 2025

West-Noord-Brabant wordt hotspot voor biobased bouwstenen voor de bouwsector

Informatietype:
Nieuws
21 mei 2024

Nederland op weg naar schoon en emissieloos bouwen

Informatietype:
Nieuws
7 mei 2024

TNO Bouwemissietool geeft bouwsector inzicht in (terugdringen) emissies

Informatietype:
Nieuws
2 april 2024