Markt biobased bouwmaterialen in ontwikkeling

Thema:
Houtbouw

De markt voor ‘biobased’ bouwen is volop in beweging. Biobased bouwmaterialen, zoals hout, worden steeds vaker ingezet in plaats van het traditionele staal of beton. Maar er is onzekerheid bij marktpartijen en de investeringen blijven achter. We werken aan kennisontwikkeling en innovaties om de volle potentie van biobased bouwen te benutten.

Biobased bouwmaterialen

Het is een flinke uitdaging om de klimaatdoelstellingen voor een duurzame gebouwde omgeving te halen. Het gebruik van biobased bouwmaterialen
en  -systemen is een van de oplossingen die kunnen bijdragen. Biobased materialen vinden hun oorsprong in de natuur. Het zijn materialen die gemaakt zijn van hernieuwbare grondstoffen zoals hout, vlas en stro. Biobased materialen groeien op korte termijn terug en zijn opnieuw te gebruiken in hun oorspronkelijke vorm, maar ook recyclebaar voor een ander doel of composteerbaar.

Houten gebouwen

De reden dat biobased materialen steeds vaker worden ingezet in plaats van staal of beton, is de komst van dragende elementen zoals ‘cross laminated timber’ (CLT). Dat zorgt voor een belangrijke ontwikkeling in een markt die zich tot nu toe vooral richtte op houtskeletbouw, kozijnen, deuren en daken. De eerste pioniers leveren inmiddels hun houten gebouwen op in Nederland.

Toelichting over circulair hout als bouwmateriaal

Onzekerheden wegnemen

Ondanks de potentie is er nog veel onzekerheid bij marktpartijen en daardoor blijven de investeringen achter. Samen met partners doen we daarom onderzoek naar het optimaliseren van bouwelementen voor gebouwen die deels of volledig van hout worden gemaakt. Ook zijn verdere kennisontwikkeling en innovatie nodig om de kostprijs van biobased bouwmaterialen te verlagen en de circulaire potentie te versterken. Dit zal bovendien onzekerheden wegnemen. Zo kan er opgeschaald worden en kan biobased bouwen optimaal worden benut.

Innovatieprogramma 'Biobased Bouwversneller'

Binnen het innovatieprogramma ‘Biobased Bouwversneller’ werken we samen met marktpartijen aan diverse onderzoeksprojecten rondom hout en andere biobased bouwmaterialen. We richten ons daarbij op de volgende 3 onderdelen:

  • bouwkundige innovaties (bouwmateriaal, bouwsystemen en kostprijs)
  • het verbeteren van rekenmethoden met betrekking tot duurzaamheid
  • industrialisatie en prefabricage voor opschaling

Het programma draagt daarmee bij aan de onderliggende doelstellingen van het cluster Bouwinnovatie, namelijk het verbeteren, versnellen en verduurzamen van de bouwsector in Nederland.

TNO en partners over biobased bouwen

Op de Dutch Design Week spraken we TNO-expert Sanne van Leeuwen en verschillende partners over biobased bouwen. Bekijk de video hieronder.

Bouwkundige innovaties

Voor bouwkundige innovaties werken we samen met aannemers, leveranciers, architecten en ingenieurs in projecten rondom 3 onderwerpen:

  • Optimalisaties van CLT-achtige producten via materiaalonderzoek (bijvoorbeeld het toepassen van zachtere houtsoorten en afvalhout in CLT), lijmverbindingen en de geometrie van de elementen.
  • Het ontwikkelen van houten en hybride gebouwelementen zoals vloeren, wanden en verbindingen die geoptimaliseerd zijn voor eisen rondom akoestiek, brand, vocht, trillingen, draagvermogen, druksterkte, duurzaamheid en prijs.
  • Circulair ontwerpen.

We werken aan deze onderwerpen in ons moderne Bouwlab in Delft. Dit lab is volledig ingericht om de bovenstaande projecten te ondersteunen. Daarnaast worden er testen en proeven gedaan in fieldlabs, zoals de Green Village, en in bouwprojecten.

Voor- en nadelen van hout als bouwmateriaal

Hout heeft het grote voordeel dat het uit een hernieuwbare bron komt. Bij duurzaam beheer zijn bossen een onuitputtelijke bron. Dit voordeel ten opzichte van andere materialen wordt alleen onvoldoende gewaardeerd in de huidige duurzaamheidsystematieken. Dat geldt ook voor de tijdelijke CO2-opslagcapaciteit. Maar ook nadelen van hout, zoals het grondgebruik, worden niet meegenomen in de berekeningen. Onafhankelijkheid ontbreekt vaak nog in de maatschappelijke discussie. We proberen dit samen met andere onderzoekinstellingen te doorbreken.

Eerlijke vergelijking

We willen ervoor zorgen dat biobased materialen en andere materialen op een eerlijkere, wetenschappelijk onderbouwde wijze, met elkaar kunnen worden vergeleken. Daarom onderzoeken we verbeterde rekenmethoden. Daarin worden biobased materialen op een eerlijkere manier meegenomen in de milieuprestatie rekenmethoden, zoals de Milieu Prestatieberekening voor Gebouwen (MPG).

Prefabricage en industrialisatie

Omdat biobased materialen licht en goed bewerkbaar zijn, lenen ze zich goed voor prefabricage. Daarbij worden elementen in de fabriek gemaakt en op de bouwplaats in elkaar gezet. We ondersteunen bedrijven bij het industrialiseren van de bedrijfsprocessen via platformtechnologie, maar ook het optimaliseren van bouwsystemen en bewerkingsprocessen. Vergaande industrialisatie van de bouw is een belangrijke voorwaarde om aan de grote bouwvraag in Nederland te kunnen voldoen. Biobased materialen kunnen hier een belangrijke rol in spelen.

Samenwerken in de keten

Door als ketenpartners samen te innoveren hebben we een visie voor het houten kozijn ontwikkeld die inspeelt op toekomstige trends. Dit kozijn heeft minder onderhoud nodig en kan dus sneller en goedkoper gemaakt worden: het kozijn van de toekomst. Bekijk de video hieronder.

Laat je verder inspireren

11 resultaten, getoond 1 t/m 5

Meer onderzoek naar ventilatie als virusremmer

Informatietype:
Nieuws
19 oktober 2022

De komende drie jaar financiert het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) onderzoek naar ventilatie en virusverspreiding in de langdurige zorg (P3Ventie; Programma pandemische Paraatheid & Ventilatie). Dit onderzoek is nodig om te leren wat het effect van ventilatie is en hoe deze het beste kan worden ingezet om de verspreiding van virusdeeltjes via de lucht tegen te gaan. Het onderzoek kan zo helpen om beter voorbereid te zijn op een toekomstige pandemie. TNO coördineert het onderzoek, dat net is gestart, en voert dit uit samen met universiteiten en kennisinstituten zoals de Universiteit Utrecht (UU) en de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e).

Stem op ENVISION voor de European Sustainable Energy Awards!

Informatietype:
Nieuws
24 augustus 2022

Het ENVISION-project, een H2020 project, gecoördineerd door TNO, is één van de drie genomineerde projecten voor de prestigieuze European Sustainable Energy award van de Europese Commissie. Natuurlijk willen we deze award winnen en daar kun jij bij helpen!

Een nieuwe aanpak voor duurzamer beton met resource based engineering

Informatietype:
Nieuws
9 juni 2022
Om de bouw te verduurzamen gaat beton een belangrijk rol spelen. TNO heeft hiervoor een nieuwe aanpak en tool ontwikkeld. Lees meer.

TNO tijdens de Floriade 2022: biobased en circulair bouwen

Informatietype:
Nieuws
14 april 2022
Durf jij radicaal anders te kijken naar hoe een woning wordt gebouwd? Bezoek ons tijdens de Floriade van 14 april t/m 9 oktober. Meer informatie vind je hier.

Nieuw betonmengsel prefab voor terugdringen schadelijke emissies bouwplaats

Informatietype:
Nieuws
9 december 2021
Uitstoot van stikstof (NOx) en koolstofdioxide (CO2) op de bouwplaats kan met tenminste 40% omlaag door toepassing van dit innovatieve betonmengsel. Lees hoe!