FAIRSPACE: Samen bouwen aan veilige datasamenwerking voor een kansrijke start

In de praktijk blijkt dat echter vaak lastig. Gegevens zijn versnipperd, organisaties werken met verschillende systemen en privacyvraagstukken maken het delen van informatie complex. Daardoor blijven waardevolle inzichten onbenut.

Met het project FAIRSPACE zet TNO, samen met publieke en private partners, een belangrijke stap richting een toekomst waarin veilige datasamenwerking wél mogelijk is. Een toekomst waarin professionals beter worden ondersteund, ouders gerichter advies krijgen en kinderen een eerlijkere start kunnen maken.

Een veilige data-werkruimte voor de eerste 1.000 dagen

FAIRSPACE heeft een duidelijke ambitie: het ontwikkelen van een veilige data-werkruimte waarin organisaties rondom de eerste 1.000 dagen effectief kunnen samenwerken, zonder dat gevoelige persoonsgegevens hoeven te worden gedeeld. De kern van deze aanpak is dat data niet centraal wordt opgeslagen, maar dat analyses plaatsvinden bij de bron. Zo behouden organisaties volledige controle over hun gegevens en blijft privacy gewaarborgd.

Binnen deze data-werkruimte worden bestaande gegevens uit onder meer geboortezorg, jeugdgezondheidszorg en gemeenten op een nieuwe manier benut. Door slimme technologieën te combineren ontstaat een omgeving waarin organisaties gezamenlijk inzichten kunnen ontwikkelen die voorheen onbereikbaar waren.

De kracht van FAIRSPACE ligt in de integratie van drie elementen:

• AI- en voorspellende modellen voor vroege signalering van risico’s
• Privacy Enhancing Technologies (PETs) die veilige analyse mogelijk maken van data aan de bron
• Dataspace-architectuur die samenwerking tussen organisaties faciliteert

Data benutten voor betere vroegsignalering en preventie

De maatschappelijke urgentie is groot. Veel kinderen groeien op in omstandigheden waarin factoren zoals armoede, stress, gezondheidsproblemen of beperkte toegang tot ondersteuning hun ontwikkeling beïnvloeden. Tegelijkertijd is er meer data beschikbaar dan ooit, die kan helpen om risico’s vroegtijdig te signaleren en preventief te handelen.

De uitdaging ligt dan ook niet het gebrek aan data, maar in het veilig en effectief benutten ervan. Gegevens zijn verspreid over verschillende organisaties en systemen, waardoor een integraal beeld ontbreekt. Daarnaast spelen governance, privacy en samenwerking een grote rol. FAIRSPACE richt zich daarom niet alleen op technologie, maar ook op afspraken, rollen en processen. De grootste uitdagingen zijn tegenwoordig niet meer technisch, maar organisatorisch en bestuurlijk.

Van data naar actie: ondersteuning voor professionals én ouders

FAIRSPACE ontwikkelt concrete toepassingen die direct aansluiten bij de praktijk. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met ouders, zorgprofessionals en beleidsmakers. Door hun ervaringen en behoeften centraal te stellen, ontstaan oplossingen die daadwerkelijk waarde toevoegen.

Nieuwe vormen van ondersteuning waaraan wordt gewerkt:

• Beslisondersteuning voor professionals in geboortezorg en JGZ via het digitale dossier
• Persoonlijk advies voor ouders via laagdrempelige digitale toepassingen (bijvoorbeeld AI-chatbot)
• Data-gedreven inzichten voor gemeenten via beleidsdashboards

Eerlijke kansen voor ieder kind

Hoewel FAIRSPACE sterk leunt op technologische innovatie, draait het uiteindelijk om mensen. Om kinderen veilig en gezond te laten opgroeien. Om ouders die ondersteuning nodig hebben. En om professionals die hun werk beter kunnen doen wanneer ze beschikken over de juiste informatie.

Het project draagt bij aan:

• Vroegere signalering van gezondheids- en ontwikkelingsrisico’s
• Meer gepersonaliseerde gezondheidszorg en ondersteuning
• Betere samenwerking tussen zorg- en publieke organisaties
• Vermindering van gezondheidsverschillen

TNO als orchestrator van innovatie en samenwerking

FAIRSPACE is een publiek-private samenwerking waarin zorgorganisaties, gemeenten, kennisinstellingen en technologiepartners samen optrekken. TNO vervult hierin de rol van onafhankelijke orchestrator: een partij die kennis verbindt, innovatie versnelt en samenwerking structureert.

Deze aanpak sluit aan bij nationale en Europese ontwikkelingen, zoals het programma Kansrijke Start en de European Health Data Space (EHDS). FAIRSPACE is daarmee niet alleen een innovatief project, maar ook een bouwsteen voor bredere transities richting datagedreven, preventieve en domeinoverstijgende zorg.

Ook bijdragen aan veilige datasamenwerking in de zorg voor de jeugd?

Veel organisaties herkennen de uitdagingen rond data, AI en samenwerking. FAIRSPACE biedt een unieke kans om samen te bouwen aan oplossingen die schaalbaar, betrouwbaar en toekomstbestendig zijn.

Of je nu werkt in de geboortezorg, JGZ, het sociaal domein, beleid of technologie: jouw expertise is waardevol. Wil je meedenken, ervaringen delen of samenwerken aan nieuwe toepassingen? Neem dan contact met ons op.

FAIRSPACE wordt uitgevoerd door een consortium onder leiding van TNO met publieke en private partners: Linksight, Eaglescience Software, Erasmus MC, Erasmus School of Economics (ESE), BluGen, Topicus, Gino Software, GGD Drenthe, Zorgbelang Inclusief, GGD GHOR Nederland, CJG Rijnmond.