Informatietype:
Project
Thema:
Weerbare jeugd en ouderschap
Unit:
Healthy Living & Work

Preventieve aanpak scheidingsproblematiek

Ruim één op de drie huwelijken eindigt in een scheiding. Daarnaast zijn er ook veel volwassenen die een samenwoonrelatie verbreken. Dit betreft vaak jonge mensen die nog maar kort samen waren, maar ook heel vaak paren met kinderen. In Nederland zijn jaarlijks naar schatting 86.000 minderjarige kinderen bij deze (echt)scheidingen van hun ouders betrokken. Een scheiding is een heel ingrijpende gebeurtenis voor iedereen die er mee te maken krijgt en kan grote impact hebben. Dit was reden voor TNO om zich in te zetten voor evidence-based preventief hulpaanbod voor deze doelgroep.

In de  hulpverleningsliteratuur wordt scheiding, naast het overlijden van een partner, al decennialang gecategoriseerd als de meest stressvolle levensgebeurtenis die een volwassene kan meemaken. Uit onderzoek weten we daarnaast dat de impact van scheiding ook op kinderen groot is. Deze 'scheidingskinderen' presteren gemiddeld minder op school, vertonen meer gedragsproblemen en scoren lager op sociaal-emotioneel vlak. Tot voor kort bestonden er alleen theoretisch goed onderbouwde interventies voor kinderen van 8 tot 12 jaar. Met name evidence-based aanbod voor jongere kinderen in scheidingssituaties was dus gewenst.

TNO vond een oplossing hiervoor in het Children of Divorce Intervention Program (CODIP). Dit is een evidence-based programma dat zich richt op preventie van scheidingsgerelateerde problematiek. Dit programma is in internationaal onderzoek effectief gebleken met betrekking tot preventie van zowel internaliserende als externaliserende problematiek. Het biedt verschillende modules aan waaronder die voor groep één en twee, en groep drie en vier van de basisschool. In samenwerking met praktijkpartners heeft TNO Nederlandse bewerkingen gemaakt voor de leeftijdsgroepen 4-6 ('Stoere Schildpadden') en 6-8 jaar ('Dappere Dino's). In 12 groepsbijeenkomsten wordt op speelse manier aandacht besteed aan het bespreken van scheidingsgerelateerde gevoelens, leren omgaan met onrealistische percepties en attitudes ten aanzien van de scheiding, en het versterken van probleemoplossende vaardigheden van de deelnemende kinderen.

Stoere Schildpadden en Dappere Dino's helpen!

Er heeft een aantal evaluaties plaatsgevonden naar Stoere Schildpadden en Dappere Dino's met dank aan financiering door ZonMw en Stichting Kinderpostzegels Nederland. De studies lieten positieve resultaten zien. De kinderen vonden de programma's leuk en zagen de groep als een veilige plaats om hun gevoelens te bespreken. Ze maakten nieuwe vrienden en vonden nieuwe manieren om problemen op te lossen. Er zijn toenames gemeten op positief functioneren en welzijn van de kinderen, en afnames in sociaal emotionele problemen.

Werkboek voor jongeren

Stoere Schildpadden en Dappere Dino’s zijn gericht op jonge kinderen. Voor oudere kinderen bestaan er ook groepsprogramma’s. Ze zijn niet overal beschikbaar en sommige kinderen en jongeren hebben behoefte aan andere informatie en ondersteuning. Een deel van de jongeren zoekt informatie op internet of steun bij een vriend(in) of buddy. Jongeren gaven ons daarnaast aan behoefte te hebben aan een praktisch boek over scheiding. Op de Dag van de scheiding in 2019 kwam dit beschikbaar in de vorm van werkboek  'Als je ouders uit elkaar gaan' (door Mariska Klein Velderman en Fieke Pannebakker). Het is een werkboek speciaal geschreven voor jongeren met gescheiden ouders. Het is bedoeld als bron van informatie en steun. Er staan vragen en opdrachten in, en een voorbeelddagboek dat jongeren kan helpen hun ervaringen en gevoelens op papier te zetten. Het boek is verkrijgbaar in de boekhandel of via internet (ISBN 9789057125270).

ScheidingsATLAS ondersteunt ouders na scheiding

In Nederland bestond anno 2016 ook behoefte aan onderbouwd laagdrempelige en lichte ondersteuning voor ouders na scheiding. Daarom is in de periode 2016-2017 de interventie ‘ScheidingsATLAS’ (© TNO) ontwikkeld. ScheidingsATLAS is een kortdurende interventie speciaal ontwikkeld met en voor gescheiden ouders, ter ondersteuning van ouderschap na scheiding. De interventie heeft als doel gescheiden ouders te informeren en in hun kracht te zetten. Ook biedt het concrete handvatten gericht op ondersteuning van kinderen en communicatie met de andere ouder. Het unieke van ScheidingsATLAS is dat de interventie beschikbaar is in twee varianten: (1) een groepstraining met twee bijeenkomsten van elk drie uur; en (2) een online training met zes inhoudelijke hoofdstukken. De inhoud van beide varianten is dezelfde en ouders maken gebruik van hetzelfde handboek als naslagwerk. Echter, de vorm verschilt dus per interventievariant. In een quasi-experimenteel onderzoek (2017-2019, gefinancierd door ZonMw) deed TNO onderzoek naar de effectiviteit van beide interventievarianten van ScheidingsATLAS. Het onderzoek duidt op het enthousiasme van ouders en groepsleiders. Deelnemende ouders voelen zich gesteund, hebben ideeën gekregen voor de ondersteuning van hun kind(eren) en kregen een zetje in de rug om hiermee aan de slag te gaan.

PAREL Onderscheiding

TNO ontving voor het onderzoek naar Dappere Dino's van ZonMw in 2013 een Parel onderscheiding. Stoere Schildpadden is door de Databank Effectieve Jeugdinterventies erkend als theoretisch goed onderbouwd en Dappere Dino’s als effectief volgens goede aanwijzingen. Beide interventies zijn verder geregistreerd als merknaam™ in het Trademark register van de Benelux en Dappere Dino's is als interventie opgenomen in de Gezonde School.  Via deze website is ook meer informatie te vinden over de startkwalificering tot trainer.

ScheidingsATLAS is tot stand gekomen op basis van onderzoek, bijdragen van experts en ervaringen van andere gescheiden ouders. In 2021 ontving het project een Parel van ZonMw. Het betreft een samenwerking door TNO, Humanitas en Schoolformaat in het kader van een ZonMw project. Op de Aanmeldpagina kunt u meer informatie vinden over de interventie en zich aanmelden voor deelname aan de online training. Mocht u zich willen aanmelden voor de groepstraining in regio Haaglanden of Almere, dan kunt u hieronder in de flyers van ScheidingsATLAS informatie vinden. Informatie voor professionals vindt u in de factsheet (pdf) over ScheidingsATLAS.

Lees meer

Meer weten?

Download hier de interventiebeschrijving van dappere dino’s

Get inspired

32 resultaten, getoond 1 t/m 5

Centering groepszorg bestaat tien jaar

Informatietype:
Nieuws
18 november 2022

CenteringZorg viert dit jaar haar tienjarig jubileum in Nederland. TNO introduceerde dit zorgmodel in Nederland, waarbij zwangeren prenatale zorg in groepsverband ontvangen en deelnemers een actieve rol en inbreng hebben.

40 jaar POPS: Wat doet vroeggeboorte met je op lange termijn

Informatietype:
Insight
17 november 2022

Elk jaar wordt ongeveer 7 procent van de baby’s in Nederland te vroeg geboren, wereldwijd is dat zelfs 1 op de 10 kinderen. Op 17 november wordt hier wereldwijd aandacht voor gevraagd tijdens World Prematurity Day. TNO doet middels het POPS-cohort sinds 1983 onderzoek naar de ontwikkeling en gezondheid van bijna alle kinderen die dat jaar te vroeg zijn geboren in Nederland. In dit artikel gaan Sylvia van der Pal (coördinator POPS-cohort bij TNO), Sylvia Obermann (coördinator wetenschapscommissie bij Care4Neo) en Michiel Schreuder (hoogleraar kindernefrologie bij het Radboudumc) met elkaar in gesprek over het belang van het langdurig volgen van vroeggeboren volwassenen en de plannen om een vervolgonderzoek op te zetten voor POPS.

Internationaal jubileumcongres 10 jaar CenteringZorg in Nederland

Informatietype:
Evenement

In 2022 vieren we het 10-jarig jubileum van Centering-gerichte groepszorg in Nederland. Mis dit vooraanstaande moeder & kindzorg evenement niet: waar de (wetenschappelijke) kennis, innovaties en ervaringen van de opstart en implementatie van CenteringZorg worden gedeeld en gevierd.

Startdatum:
-
Locatie:
Apenheul - Apeldoorn

Consortium zet zich in voor ondersteuning van samengestelde gezinnen

Informatietype:
Insight
29 september 2022

Het aantal samengestelde gezinnen is afgelopen decennia sterk gegroeid. Daarom dient TNO samen met partners op 4 oktober 2022 een subsidieaanvraag in voor onderzoek naar en de ontwikkeling van ondersteuning van (stief)ouderschap in samengestelde gezinnen.

Startkwalificering Stoere Schildpadden trainer

Informatietype:
Evenement

Stoere Schildpadden is een wetenschappelijk onderbouwde preventieve groepstraining voor kleuters (kinderen van 4 tot en met 6 jaar) van wie de ouders gescheiden zijn.

Startdatum:
Locatie:
Sylviusweg, Leiden