TNO en Demcon leveren cruciale technologie voor 's werelds grootste telescoop

Thema:
Ruimtevaart en wetenschappelijke instrumentatie
2 februari 2021

De Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) werkt in Chili aan de bouw van 's werelds grootste telescoop, de Extremely Large Telescope (ELT). TNO gaat hiervoor samen met Demcon Focal cruciale technologie leveren, waarmee deze telescoop scherpere beelden van het heelal kan maken dan tot nu toe mogelijk was. Met behulp van de ‘laser guide star’-technologie van TNO zal de ELT inzicht kunnen geven in enkele van de grootste astronomische vraagstukken van deze tijd, van het ontstaan van sterren tot de zoektocht naar tekenen van leven op exoplaneten in andere zonnestelsels.

artist-impression-extremely-large-telescope-by-eso-800x566
Impressie van de Extremely Large Telescope door ESO.

Telescopen op aarde zijn krachtig genoeg om diep in het universum te kijken, maar de beelden worden vertroebeld door de aardatmosfeer. De laser guide star projectie-telescopen van TNO projecteren kunstmatige sterren aan de buitenrand van de atmosfeer op 90 kilometer hoogte, die als ijkpunt dienen. Door te kijken hoe de atmosfeer de bekende eigenschappen van de kunstmatige sterren beïnvloedt, kan de algehele mate van verstoring worden berekend. De adaptieve spiegels van de Extremely Large Telescope kunnen dan het zicht van de telescoop direct corrigeren om zo scherp mogelijke beelden weer te geven van het specifieke gebied dat wordt verkend.

Met de ELT kan ESO het heelal nog nauwkeuriger verkennen dan de zeer succesvolle Hubble ruimtetelescoop. De 39 meter grote hoofdspiegel van de ELT kan vijftien keer zoveel licht opvangen als de grootste bestaande telescopen. Dit zorgt er samen met de adaptieve optiek voor dat de telescoop zelfs de zwakste objecten duidelijk in beeld kan brengen.

De ELT zal astronomen, onder andere, in staat stellen om planeten en andere objecten te ontdekken die een baan beschrijven rond andere sterren, en om aarde-achtige planeten in nabije zonnestelsels te bestuderen waar leven mogelijk zou kunnen zijn. ESO verwacht ook dat de ELT inzicht kan geven in de vorming van sterrenstelsels, en zo ons begrip kan vergroten van het jonge heelal kort na de oerknal.

laser-beams-in-operation-photo-by-henri-werij-800x1200
Laserstralen in werking, foto Henri Werij.

Bewezen technologie en expertise

De expertise van TNO werd al eerder bewezen tijdens de ontwikkeling van de Very Large Telescope (VLT) door ESO. TNO leverde verschillende bijdragen aan de VLT, waaronder de ontwikkeling van de geavanceerde “OTA” laser guide star projectie-telescoop . Nu sluit ESO opnieuw een contract met TNO voor een bijdrage aan het succes van de ELT. TNO en Demcon Focal zullen hun expertise aanwenden voor het ontwerp en de bouw van het totale laser guide star projectie-systeem, waaronder de optiek en precisie-mechanica die helpen het heelal scherp in beeld te brengen.

Kees Buijsrogge, directeur Space & Scientific Instrumentation van TNO: ‘Op het gebied van astronomie willen we instrumenten ontwikkelen die wetenschappers helpen ons universum te begrijpen. Daarnaast willen we de Nederlandse industrie op de kaart zetten en de economische groei in Nederland stimuleren. Ik vind het fantastisch dat we met dit project allebei die doelen kunnen verwezenlijken: het brengt echte Nederlandse innovatie en vindingrijkheid wereldwijd onder de aandacht en het geeft TNO de kans om de vooraanstaande positie van Nederland in de ruimtevaartindustrie te versterken. We zijn blij dat we voor dit project gebruik kunnen maken van onze sterke band met Demcon als branchepartner.'

Een blik op de toekomst

Demcon Focal zal binnen het project de laserafstelling, de besturingselektronica en de behuizing voor het systeem ontwikkelen. Albert Borreman, algemeen directeur van Demcon Focal: ‘We zijn ons bewust van de enorme wetenschappelijke impact van de ELT en we zijn trots op deze pan-Europese innovaties, die zowel de industrie als de wetenschap verder helpen. We werken prettig samen met TNO en we zijn blij dat we de kans hebben gekregen om Demcon op de kaart te zetten als branchepartner voor ruimtevaarttoepassingen en dat we wetenschappers de mogelijkheid kunnen geven meer dan ooit te weten te komen over de ruimte.'

Laat je verder inspireren

20 resultaten, getoond 1 t/m 5

TNO-blik op 2030: Grip op klimaatverandering vanuit de ruimte

Informatietype:
Insight
14 november 2022

Broeikasgasuitstoot is een belangrijke oorzak van klimaatverandering en moet daarom snel worden teruggedrongen. En dat is niet makkelijk, want het blijkt lastig om de grootste vervuilers met zekerheid aan te wijzen. TNO werkt aan nieuwe satelliettechnologie die dat wél mogelijk maakt.

Aardobservatie: onze planeet in beeld

Informatietype:
Artikel

Met satellieten voor aardobservatie brengen we onze planeet in beeld. TNO kent een lange geschiedenis in ontwikkelen van instrumenten die onze planeet bekijken.

SmallCAT lasercommunicatiesysteem geleverd voor integratie in Noors ruimtevaartuig NORSAT-TD

Informatietype:
Nieuws
26 september 2022

SmallCAT gebruikt nieuwe optische communicatietechnologie om via satellieten informatie naar de aarde te verzenden. Deze technologie, die werkt met onzichtbare lichtsignalen, maakt veel snellere gegevensoverdracht mogelijk dan de radiofrequenties die momenteel overal voor communicatie worden gebruikt.

Data succesvol verstuurd via lasercommunicatie tussen optische grondstations over 10 km afstand

Informatietype:
Nieuws
13 september 2022

Geslaagde veldproef met optische lasercommunicatieverbinding over 10 km. Bij laser-satellietcommunicatie wordt gebruik gemaakt van satellieten die informatie verzenden naar de aarde in de vorm van onzichtbare lichtsignalen.

Aardobservatie biedt duidelijkheid in stikstofprobleem

Informatietype:
Nieuws
23 juni 2022

TNO is bezig met de ontwikkeling van een satellietinstrument dat voor het eerst de uitstoot en verspreiding van ammoniak nauwkeurig kan meten. Ammoniak is verantwoordelijk voor het grootste deel van Nederlandse stikstofemissie en -depositie. De satelliet kan in 2025 operationeel zijn. Deze innovatie kan bijdragen aan de verfijning van metingen van stikstof. Door satellietinformatie toe te voegen aan het huidige meet- en rekensysteem, kunnen emissies direct bij de bron worden gemeten en kan beter gemonitord worden wat het effect is van de maatregelen om de stikstofdepositie te verlagen. Zo kunnen op termijn kosten worden bespaard.