James Webb Space Telescope gelanceerd mét bijdrage TNO

Thema:
Astronomie vanuit de ruimte
25 december 2021

De James Webb-ruimtetelescoop is op 24 januari 2022 aangekomen op de eindbestemming. De JWST werd op 25 december 2021 met succes gelanceerd door NASA, ESA en de Canadese ruimtevaartorganisatie CSA. De revolutionaire en langverwachte ruimtetelescoop moet de meest prangende vragen in de sterrenkunde helpen beantwoorden – onder andere over de vroegste geschiedenis van het heelal. Extra bijzonder: TNO leverde het optische ontwerp voor een instrument in de JWST.

Ongekend groot bereik

De James Webb Space Telescope, vernoemd naar de NASA-directeur die in de jaren zestig het beroemde Apollo-programma leidde, laat ons meer van het heelal zien dan ooit tevoren. De hoofdspiegel van de JWST is bijna drie keer zo groot als die van zijn baanbrekende voorganger, Hubble. Dat zorgt voor een veel groter blikveld; de telescoop kan dus méér objecten observeren. Met de JWST hopen astronomen de geboorte van de eerste sterrenstelsels waar te nemen – bijna 13,6 miljard jaar geleden.

Nauwkeurige waarneming met infraroodinstrument van TNO

Straling van koude en verafgelegen hemellichamen heeft een langere golflengte dan zichtbaar licht. Daarom is JWST juist gericht op dát deel van het spectrum: het infrarood. Bijkomend voordeel: infraroodstraling dringt relatief goed door kosmische stofwolken heen, waardoor we kunnen zien wat erachter ligt.

TNO heeft de optische specificaties voor de MIRI-spectrometer (Mid Infrared Instrument) ontworpen, die data verzamelt in het midden van het infraroodspectrum, van 5 tot 28 micrometer. Daarmee kan de JWST de verst gelegen sterrenstelsels, pasgeboren sterren en nauwelijks zichtbare kometen observeren.

gsfc_20171208_archive_e001494_medium
MIRI-spectrometer waar TNO de optische specificaties voor heeft ontworpen

“De hoofdspiegel van de JWST heeft een diameter van 6,5 meter en bestaat uit 18 lichtgewicht beryllium spiegels. Elke spiegel is gecoat met goud, om infrarood licht zo goed mogelijk te weerkaatsen”, vertelt Christa Hooijer, Director of Science, unit Industry bij TNO.

“Hiermee kunnen we in feite terug in de tijd kijken, naar de oorsprong van sterren en sterrenstelsels. De gegevens die JWST gaat verzamelen vormen de basis voor decennialang onderzoek. De invloed van zo’n ontzaglijke hoeveelheid data op ons begrip van het heelal is nauwelijks te bevatten.”

Vroege toegang voor Nederlands consortium

Tientallen publieke en private organisaties uit Noord-Amerika en Europa hebben bijgedragen aan de JWST. “Voor de ontwikkeling van MIRI werkte TNO samen met een Nederlands consortium van topwetenschappers en ingenieurs onder leiding van NOVA ASTRON. Ewine van Dishoeck, hoogleraar astrofysica aan de Universiteit Leiden en winnaar van de Kavli-prijs, was co-Principal Investigator voor het consortium.

De ingenieurs van TNO zorgden voor het optische ontwerp”, zegt Oana van der Togt, Senior Business Development Manager, Space and Scientific Instrumentation bij TNO. “Via dit consortium behoren Nederlandse wetenschappers tot de eersten die toegang krijgen tot de gegevens van de JWST.”

Het is overigens niet voor het eerst dat TNO zo’n geavanceerd instrument ontwerpt. “Voor Hubble heeft TNO de eerste Faint Object Camera ontworpen en voor Gaia het metrologiesysteem”, legt Oana uit. “En we ontwikkelen ook mechanismen voor LISA, een toekomstige missie om zwaartekrachtgolven te meten. Telkens wanneer wij met partners, onderzoeksinstellingen en universiteiten samenwerken, vergroten we onze kennis en expertise. En die nemen we weer mee naar het volgende project.”

“Maar ook al werkt TNO voortdurend aan de meest geavanceerde wetenschappelijke instrumenten, het is uniek om bij te dragen aan zo’n historisch project als de James Webb Space Telescope”, zegt Oana. “En we zijn vooral trots op het team dat MIRI heeft ontwikkeld. ESA heeft ze daar ook bijzondere erkenning voor gegeven.”

Meer weten over de MIRI-spectrometer of andere ruimtevaartinstrumenten? Neem contact op met Oana van der Togt.

Laat je verder inspireren

3 resultaten, getoond 1 t/m 3

Apparatuur en systemen voor verkenning van het heelal

Informatietype:
Artikel
Voor onderzoek naar het heelal werken we aan systemen en technologie voor satellieten en ruimtetelescopen.

TNO draagt bij aan CoCO2

Informatietype:
Insight
27 mei 2021
CoCO2 levert kwantificeerbare, verifieerbare en onafhankelijke gegevens over CO2-emissies voor de Global Stocktake inventarisatie van het klimaatakkoord van Parijs in 2023.

Adaptieve spiegeltechnologie bij Europese zonnetelescoop

Informatietype:
Nieuws
14 april 2021
TNO start met ontwerp van essentieel onderdeel van de European Solar Telescope (EST). Dit gaat gedetailleerd onderzoek van de zon mogelijk maken.