blik op de toekomst

Zomerwarmte voor in de winter

16 september 2016 • 3 min leestijd

TNO werkt momenteel aan een warmtebatterij die zomerwarmte kan opslaan. De batterij is noodzakelijk voor energieopslag in een duurzame wereld. 6 vragen aan TNO’er Huub Keizers, programmamanager Energie in de bebouwde omgeving.

1. Wat is een warmtebatterij?

“Zoals een gewone batterij stroom opslaat, zo slaat de warmtebatterij warmte op. Zo kan zomerwarmte worden opgeslagen om er winterkou mee te verdrijven. TNO werkt in het internationaal consortium MERITS aan de ontwikkeling van een prototype van een warmtebatterij, die geschikt is voor woningen.”

2. Hoe werkt het?

“Het hart van de warmtebatterij is een groot vat gevuld met zout. Voor de liefhebbers: bij het systeem van TNO gaat het om natriumsulfide, een materiaal dat goedkoop is en ruim voorradig. Laden en ontladen van de batterij gebeurt op basis van hydratatie. De warmte die de batterij inkomt, droogt het zout. Wanneer later water wordt toegevoegd, komt de warmte weer vrij. Dit heet thermochemische opslag. Het invangen van de warmte kan bijvoorbeeld met zonnecollectoren, zoals mensen ze nu al op hun huis hebben liggen. De warmte die weer uit de batterij komt, is te gebruiken om water in een boiler op te warmen. Het warme water kan dan worden gebruikt voor de centrale verwarming of als warm water.”

3. Waar is een warmtebatterij voor nodig?

“We werken aan een toekomst waarin huizen geen energie meer verbruiken, maar zelfs energie opleveren. Het gaat dan om goed geïsoleerde, prettig leefbare en gezonde huizen, die beschikken over systemen om energie op te wekken. Dat zijn bijvoorbeeld zonnepanelen voor stroom en zonnecollectoren voor warmte. Om een huis echt energieneutraal te maken, is de opslag van energie essentieel – ook over de seizoenen heen. Bij duurzame energie zijn vraag en aanbod namelijk niet goed op elkaar afgesteld: op zonnige zomerdagen is de productie hoog en het verbruik laag, op donkere winterdagen is dat omgekeerd. Met een warmtebatterij is het overschot van de zomer ’s winters in te zetten.”

“We willen een batterij van maximaal drie kubieke meter, zodat deze makkelijk in een kelder of kruipruimte past”

4. Wat doet TNO?

“TNO is een van de deelnemers aan het Europese samenwerkingsproject MERITS. Doel van het project is het aantonen van de technische haalbaarheid van de warmtebatterij. Behalve wetenschappers en onderzoekers van instellingen als TNO werken er ook industriële partners en het MKB mee. Het projectteam heeft een prototype gebouwd, dat nu naar Nederland komt. De technologie werkt, nu gaat het om het marktrijp maken. De komende jaren werken TNO-onderzoekers aan de verfijning van het ontwerp. Er is nog een belangrijke slag te maken om het systeem compacter te maken. Bijvoorbeeld door de energiedichtheid van het zout te verhogen en de toe- en afvoer van warmte en vocht te verfijnen. Hoe beter je dat doet, hoe kleiner het systeem wordt. Ook de levensduur en stabiliteit zijn belangrijk: de module moet probleemloos honderden keren kunnen laden en ontladen. Het belangrijkste doel is nu om de warmtebatterij kleiner te maken, liefst tien keer zo compact. Met de huidige efficiëntie zou de warmtebatterij namelijk nog te groot zijn voor in huis. We willen toe naar maximaal drie kubieke meter, zodat de batterij bijvoorbeeld in een kelder of kruipruimte past.”

5. Hoe verhoudt de warmtebatterij zich tot andere vormen van energieopslag?

“De compactheid is een voordeel; het zout kan veel energie bevatten. Nu gebruiken tuinders waterbassins om restwarmte in op te slaan. Dat werkt ook, maar dan heb je grote volumes nodig. Een ander voordeel van de warmtebatterij is dat eenmaal opgeslagen warmte niet 'weglekt’, wat bijvoorbeeld bij de opslag van warmte in warmwaterbassins en stroom in gewone batterijen wel gebeurt. Dat betekent dat de warmte maanden opgeslagen kan blijven. Er is markt voor allerlei vormen van energieopslag, de warmtebatterij is een van de kleuren op het palet. Energieopslag zal altijd maatwerk zijn: wat in het ene huis werkt, kan niet in een ander huis, of werkt alleen goed bij opschaling naar wijkniveau. Wat in het ene land werkt, werkt niet voor het andere land. Zo pompen de Scandinavische landen met overtollige stroom stuwmeren vol, om ze weer leeg te laten lopen op dagen dat er tekort is. In Nederland gaat dat niet.”

6. Wanneer is de warmtebatterij te koop?

“We hopen over zes jaar een product op de markt te hebben voor ‘early adopters’. Het is echter nog te vroeg om te praten over de terugverdientijd van de warmtebatterij. Dat hangt van zoveel factoren af. Maar het is duidelijk dat de prijs dusdanig moet zijn, dat het voor huiseigenaren interessant is. De verdere ontwikkeling van de warmtebatterij van TNO gebeurt onder andere binnen het Meerjarenplan Compacte Conversie en Opslag en het Europese project CREATE. TNO stopt dus veel energie in de warmtebatterij, om die – geheel in stijl – later terug te zien in een vernieuwende technologie voor de bouw- en energiemarkt.”

blik op de toekomst

Twee veelbelovende methodes om plastic folies te recyclen

1 sep '20 - 3 min
Het grote voordeel van plastic is dat het een zeer veelzijdig materiaal is, dat je ook nog eens goedkoop kunt produceren. Het nadeel van plastic is echter dat het... Lees meer
blik op de toekomst

Houtbouw is niet alleen circulair, maar ook sneller

31 jan '20 - 4 min
Het woord ‘houtbouw’ roept nostalgische beelden op. Maar anno 2020 is het dankzij Cross Laminated Timber (CLT) en robotisering mogelijk om verrassend snel een moderne... Lees meer
dossier

Potentiële markt voor koudgebakken keramische bakstenen in Malawi

3 apr '19 - 3 min
Mensen in Malawi wonen het liefst in een stenen huis, dus de vraag naar bakstenen is enorm groot. Bij de traditionele productie van bakstenen wordt er gebruik gemaakt... Lees meer
verhaal van de klant

Hoe Nederland zijn internationale koppositie in de tuinbouw kan behouden

2 okt '18 - 4 min
Negentig procent van de glazen kassen in de wereld is gebouwd en ingericht door Nederlandse bedrijven. Innovatie is echter een must om deze koppositie te behouden,... Lees meer
blik op de toekomst

Warmtepomp essentieel voor toekomst zonder aardgas?

2 mei '18 - 3 min
Na het besluit over het stoppen met gas uit Groningen is de discussie over nut en noodzaak van warmtepompen in alle hevigheid losgebarsten. Uiteindelijk gaan we... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.