Toekomstbestendige energiemarkten

Thema:
Transitie naar een duurzaam energiesysteem

Voor het goed functioneren van ons energiesysteem spelen energiemarkten een cruciale rol. Op de markt komen vraag en aanbod bij elkaar. Een goed ontworpen markt kan zorgen voor een juiste afstemming van vraag en aanbod, lage prijzen, leveringszekerheid en duurzaamheid. Wij doen onderzoek naar het functioneren van energiemarkten en regulering.

Energiemarkten van vroeger

De huidige energiemarkten ontstonden in de jaren negentig in de tijd van de liberalisering. Stimuleren van concurrentie was het hoofddoel. Door technologische vernieuwingen veranderen de energiemarkten van karakter. We kunnen de productie van elektriciteit uit zon en wind niet sturen. Dit maakt balancering steeds belangrijker.

Vroeger volgde het aanbod de vraag, nu gaat dat vaak andersom. Goed ontworpen markten ondersteunen deze ontwikkelingen. Energiemarkten veranderen dan mee met de nagestreefde doelen: innovatie voor verduurzaming en balancering.

Systemen integreren

De afzonderlijke markten voor elektriciteit, gas en warmte raken steeds meer met elkaar verstrengeld. De systemen integreren. Gebouwen verwarmen kan bijvoorbeeld op allerlei manieren: met gas, met elektriciteit, via een warmtenet of met hybride combinaties. Hierbij kunnen we de verschillende bronnen, soms tot in de haarvaten, op elkaar afstemmen. Slecht functionerende markten staan het doel van een betrouwbare, betaalbare en duurzame energievoorziening in de weg. Passende regulering voorkomt dat.

Nieuwe inzichten nodig

In het streven naar een geïntegreerd energiesysteem moeten de afzonderlijke markten rekening met elkaar houden. Ons energietransport is ingericht op het voorkomen van piekbelasting, terwijl balancering juist vraagt om hoge energie-afname tijdens overschotten. Een goede marktordening bevordert een efficiënte balancering.

Een voorbeeld is de elektrische auto die ook als batterij fungeert en tegen betaling stroom kan leveren. Overschotten aan elektriciteit zijn om te zetten in warmte. Omdat alles hier in elkaar grijpt zijn nieuwe inzichten nodig over technologieën, markten, netwerken en regelgeving.

Gelijk speelveld

Voor innovaties is een gelijk speelveld noodzakelijk. Nieuwe, vaak innovatieve marktpartijen, moeten zonder belemmeringen de markt kunnen betreden en volgens dezelfde voorwaarden kunnen opereren als de gevestigde ondernemingen.

Een voorbeeld vormen de vierde generatie warmtenetwerken waarop ook nieuwe partijen zich aandienen voor opwekking en distributie. En dat naar verschillende soorten afnemers. Goede marktordening moet hier voor een eerlijke energietransitie zorgen.

Energiemarkten en technologieën

Nieuwe regulering van de markten moet verduurzaming en innovatie stimuleren. Het ontwerpen van zo'n regulering is ingewikkeld. Wij kunnen daar een bijdrage aan leveren. Uitgaande van de doelen van de marktordening en de verwachte technologische ontwikkeling kunnen we verschillende reguleringsvormen aandragen, die leiden tot een schone, duurzame en innovatieve energievoorziening tegen lage prijzen.

We combineren diepgaande kennis van technologieën, financiële en sociale aspecten, infrastructuur, markten, het energiesysteem als geheel en beleidsvorming door de rijksoverheid. Met als doel om al deze vragen tot op systeemniveau te beantwoorden.

Analyse Energie-infrastructuren 2030

Om de klimaatdoelstellingen voor 2030 te halen, zou het goed zijn als de overheid snel het voortouw neemt om knopen te kunnen doorhakken rond de benodigde energie-infrastructuur. Dat is een van de aanbevelingen in de analyse 'Energie-infrastructuren 2030 - gezamenlijk en afgewogen besluiten'. Wij maakten deze analyse voor de Vaste Commissie voor Economische Zaken en Klimaat van de Tweede Kamer.

Duidelijkheid voor klant: groene energie gegarandeerd groen

Het huidige systeem van groen-certificaten geeft onvoldoende inzicht in wanneer wind- of zonne-energie is geproduceerd. Wij ontwikkelden een methode in samenwerking met partners Eneco, KPN en handelsplatform ETPA om de certificatenhandel te koppelen aan de handel in op tijd gebaseerde energieproducten. Hiermee krijgen consumenten gedetailleerd inzicht in welke energie ze daadwerkelijk gebruiken op elk moment van de dag.

Scenario's toekomstig duurzaam en betaalbaar energiesysteem

We hebben 2 scenario’s uitgewerkt voor een klimaatneutraal energiesysteem in 2050. Het ene schetst een toekomstbeeld waarin de overheid sterk sturend optreedt. In het tweede zijn het vooral burgers en bedrijven die werk maken van een duurzame samenleving.

Klimaat- en Energieverkenning (KEV)

Het doel uit de Klimaatwet voor de reductie van broeikasgasemissies in 2030 is nog niet binnen bereik. Dat blijkt uit de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) 2019 van PBL. Wij hebben een bijdrage geleverd en de ontwikkeling van het energiegebruik richting 2030 in kaart gebracht voor de gebouwde omgeving, industrie en glastuinbouw. Verder hebben we de ontwikkeling van aardgaswinning in kaart gebracht en bijgedragen aan het beeld over de toename van hernieuwbare energie.

Financiering van de energietransitie

Voor het behalen van de klimaatdoelen zijn wereldwijd de komende decennia biljoenen dollars aan investeringen nodig in duurzame energie-infrastructuur. Wij onderzoeken hoe investeringen in de Nederlandse energietransitie kunnen worden versneld en opgeschaald. In deze studie is gekeken naar de mogelijke rol van institutionele investeerders die over voldoende kapitaal beschikken om een succesvolle energietransitie in gang te zetten.

Laat je verder inspireren

17 resultaten, getoond 1 t/m 5

Onafhankelijk van Russisch gas? Een overzicht van opties | TNO

Informatietype:
Nieuws
3 juni 2022
Onafhankelijk van Russisch gas? Voor de EZK-commissie van de Tweede Kamer stelde TNO een overzicht op van de diverse opties die Nederland heeft. Bekijk het overzicht voor de korte en lange termijn.

Klimaatneutraal energiesysteem voor Nederland

Informatietype:
Webinar
17 mei 2022
1 aflevering

In dit webinar wordt een beeld gegeven van ons toekomstig energiesysteem met o.a. het gebruik van hernieuwbare energiebronnen, groene waterstof en eventueel kernenergie.

Sturing elektriciteitsvraag veelbelovende optie voor toekomstige behoefte flexibiliteit van elektriciteitssysteem

Informatietype:
Nieuws
13 mei 2022
De vraag naar flexibiliteit van elektriciteitssysteem verdubbelt. Het benutten van dit potentieel leidt tot lagere systeemkosten en elektriciteitsprijzen.

De energietransitie moet sneller

Informatietype:
Artikel
De energietransitie moet en kan in hogere versnelling om de klimaatdoelstellingen te halen. Dit wordt onderstreept door de actuele geopolitieke ontwikkelingen.

Een betrouwbaar, betaalbaar en rechtvaardig energiesysteem

Informatietype:
Artikel
De transitie naar een duurzaam energiesysteem in 2050 brengt grote veranderingen met zich mee. Ontdek wat wij hier aan bijdragen.