Meer grip op de vernieuwingsopgave infrastructuur met InfraScan

Met deze tool krijgen asset managers gedetailleerd inzicht in de technische, functionele en economische staat van kunstwerken om beter te kunnen prioriteren en slimmere keuzes te maken.

Duizenden civiele constructies naderen het einde van hun technische levensduur. Tot 2100 is er zo’n 260 miljard euro nodig voor onderhoud, renovatie of vervanging van deze assets. Veruit het grootste deel komt voor rekening van decentrale overheden, die meer dan 80 procent van alle kunstwerken beheren. Gemeentes alleen al hebben 66.000 bruggen in beheer. Het betekent voor beheerders een fundamentele omslag van ad hoc onderhoud naar structureel, programmatisch en geïntegreerd asset management.

Deze opgave gaat feitelijk over het waarborgen van netwerkprestaties en bereikbaarheid. En dat alles binnen de beperkingen van beschikbare budgetten en uitvoeringscapaciteit.

Gelukkig hoeven we niet al die duizenden objecten in een keer te vervangen. Met slimme methodieken zoals de InfraScan kun je als asset manager beter onderbouwde keuzes maken. Dat is essentieel om middelen en mankracht zo efficiënt mogelijk in te kunnen zetten.

Efficiënt vernieuwen in 5 stappen

TNO heeft de afgelopen jaren intensief met Rijkswaterstaat samengewerkt aan de vernieuwingsopgave. Ben Smits, consultant bij TNO: “Rijkswaterstaat had sterk de behoefte aan een meer integrale benadering van deze opgave. Zo zijn we bij TNO begonnen aan het integraal in beeld brengen van het sluizenportfolio. De ervaringen met Rijkswaterstaat hebben ons geleerd dat deze opgave beheersbaar, betaalbaar en uitvoerbaar kan worden georganiseerd. Maar daarvoor is het essentieel dat beheerders slimme keuzes maken.”

Martijn de Jong, senior adviseur bij Rijkswaterstaat: “Voor Rijkswaterstaat is InfraScan veel meer dan een overzichtelijk dashboard met data. Het laat direct zien waar de aandachtspunten en risico’s in ons netwerk zitten. Waardoor we belangrijke beslissingen over onderhoud en vernieuwing beter kunnen onderbouwen.”

Om lokale beheerders op weg te helpen, heeft TNO een vijfstappenplan opgesteld voor een effectieve en praktische aanpak van de vernieuwingsopgave. Eerste prioriteit in die aanpak is inzicht krijgen in de technische en functionele staat van de assets. Een object kan technisch nog in een goede staat zijn, maar functioneel toch worden afgekeurd, omdat eisen aan capaciteit, beschikbaarheid of netwerkprestaties zijn veranderd.

Data versnipperd en onvolledig

Lokale beheerders beschikken meestal wel over waardevolle informatie over hun assets. Alleen is die data meestal zeer versnipperd of onvolledig. Uit de praktijk weten we dat inspectierapporten, onderhoudsplannen, ontwerpgegevens en rapporten over verkeersbelastingen en levensduurverwachtingen allemaal puzzelstukjes vormen die samen iets zeggen over de staat van een object.

Alleen: inspectierapporten staan soms in verschillende systemen, informatie zit in pdf's, foto's, of soms zelfs alleen in persoonlijke archieven van medewerkers. Dus, hoe zorg je voor integraal inzicht op portfolioniveau en neem je goed onderbouwde beslissingen?

Beter inzicht in het verouderingsproces

Dat is het mooie aan de InfraScan. Het is TNO gelukt om een datagedreven methodiek te ontwikkelen waarbij het object centraal staat. Esra Bektas, senior scientist specialist bij TNO weet er alles van: “Wat InfraScan uniek maakt, is dat het expertkennis uit jarenlang onderzoek naar kunstwerken slim combineert met informatie uit inspectierapporten, ontwerpen, onderhoudsgegevens en andere bronnen. Door verschillende bronnen met elkaar te verbinden en te combineren met AI ontstaan digitale representaties van objecten die het risicoprofiel voorspellen.”

Om bij een sluis of brug vroegtijdig signalen van technische en functionele veroudering te kunnen vaststellen, wordt een digitale weergave gemaakt, inclusief alle functies, ontwerpkenmerken, onderdelen, conditiegeschiedenis en prestaties door de loop van de tijd. Deze weergave sluit aan op relevante standaarden, waaronder NEN 2660 voor informatiemodellering en NEN 2767 voor conditiebeoordeling.

Met behulp van grote taalmodellen (LLM’s) worden de data uit verschillende bronnen, zoals inspectierapporten, ontwerpgegevens en foto’s, opgehaald en gecombineerd tot één samenhangend overzicht. Hierdoor krijgen assetmanagers veel beter inzicht in het verouderingsproces van objecten.

Expertregels gebaseerd op praktijkkennis

Om risico's en degradatiepatronen tijdig en adequaat te signaleren, past InfraScan zogeheten expertregels toe op de asset data. Esra legt uit: “Deze expertregels zijn gebaseerd op de domeinkennis van TNO op het gebied van civiele infrastructuur en op kennis die is opgebouwd via onderzoek, inspectiegegevens en praktijkervaring. Door kennis over constructies, materialen, schademechanismen en bekende verouderingspatronen vast te leggen, worden kenmerken die kunnen wijzen op potentiële risico’s of versnelde achteruitgang systematisch geïdentificeerd."

"Door deze expertregels op de beschikbare objectgegevens toe te passen, kunnen objecten binnen een portfolio op een consistente manier worden beoordeeld. De uitkomsten vormen de basis voor het risicoprofiel van een object en helpen beheerders om risico's en aandachtspunten vroegtijdig in beeld te krijgen. Digital twins beschikken niet over expertregels die verouderingspatronen kunnen vastleggen en einde levensduur nauwkeurig kunnen voorspellen. Daarin is InfraScan echt uniek.”

Beter onderbouwde keuzes

Met deze aanpak beschikken beheerders over feitelijke informatie om risico's en aandachtspunten eerder in beeld te krijgen en beter onderbouwde keuzes te maken over onderhoud, renovatie en vervanging.

Zo levert de analyse met InfraScan beheerders waardevolle inzichten op. Beslissingen bij asset management zijn nu vooral ad hoc en gebaseerd op expert judgement. Keuzes voor renovatie zijn vaak reactief en moeilijk te verantwoorden.

Met deze aanpak beschikken beheerders over feitelijke informatie om risico's, degradatieontwikkeling en mogelijke vernieuwingsopgaven beter in beeld te krijgen. Zo worden keuzes transparanter en beter navolgbaar. Doordat niet alle assets automatisch als urgent worden aangemerkt, kunnen beheerders bovendien slimmer prioriteren en investeren.”

In 2027 pilot met sluizen

De InfraScan methodiek is voortgekomen en doorontwikkeld op basis van de portfolio-aanpak voor Rijkswaterstaat, waar het in eerste instantie is ontwikkeld voor het asset beheer van sluizen.

Ook voor andere beheerders is de methodiek interessant. “Assetbeheerders en hun opdrachtnemers zijn nu enorm veel tijd kwijt aan het analyseren van hun data om tot een slimme prioritering en programmering te komen”, constateert TNO collega Ben Smits. “Met InfraScan kunnen deze analyses aanzienlijk worden versneld en beter worden onderbouwd. We zoeken dan ook decentrale overheden die willen deelnemen aan een gezamenlijke pilot met InfraScan.”