Zo helpt de Stress Database Netherlands bij optimaal gebruik van de ondergrond

Thema:
Toekomstbestendig bodemgebruik
20 november 2026

Gegevens over spanning en druk in de ondergrond zijn essentieel voor veilig en duurzaam gebruik van de ondergrond. Zo zijn deze gegevens belangrijk voor het optimaal boren van nieuwe putten, het inschatten van geomechanische risico’s, en voor het veilig achterlaten van gebruikte putten. Zowel de olie- en gaswinning, alsook geothermie, CO2-opslag, zoutwinning en energie opslag hebben hier dus baat bij. Spanningsdata zijn echter vaak verspreid bij verschillende partijen, (nog) niet openbaar en niet altijd goed te duiden. De Stress Database Netherlands bundelt, controleert en ontsluit deze gegevens, zodat operators en toezichthouders deze kunnen gebruiken om risico’s beter kunnen beoordelen.

Versnipperde data, verdwijnende kennis

Wie in de ondergrond boort, injecteert of opslaat, moet weten hoeveel spanning en druk er op het gesteente staat. Die gegevens bepalen of breuken kunnen gaan bewegen, of afdekkende lagen dicht blijven en of een put veilig blijft.

Door de jaren heen is er tijdens boringen veel data verzameld over de spanning en druk. Toch liggen gegevens nu verspreid bij verschillende partijen. Daarnaast zijn de gegevens niet altijd op dezelfde manier vastgelegd, niet altijd makkelijk te duiden en vaak lastig toegankelijk. Daar komt bij dat kennis verdwijnt. Als olie- en gas-operators stoppen, vertrekken ook de mensen die de data kennen. Daarmee dreigt de kennis achter de metingen verloren te gaan, terwijl die nodig is om de gegevens goed te interpreteren. Daarom moeten we deze waardevolle data én de bijbehorende expertise nu veiligstellen. Anders blijft er meer onzekerheid over seismische dreiging, lekkage en putintegriteit.

Eén landelijke voorziening voor spanningsdata

De Stress Database Netherlands verzamelt spannings- en drukgegevens uit de Nederlandse ondergrond op één plek. We vergelijken de data onderling, halen de onderliggende ruwe data binnen, controleren de kwaliteit, interpreteren de metingen en beheren ze voor de lange termijn. Daarbij halen we ook nog niet ontsloten datab binnen, én brengen wij expertise van operators en kennisinstellingen samen.

De Geologische Dienst Nederland binnen TNO (TNO-GDN) combineert hiervoor databeheer met geomechanische expertise. Zo verzamelen we niet alleen metingen, bewaren we deze en maken we deze publiek beschikbaar, maar beoordelen we ook de kwaliteit en betekenis ervan en gebruiken we de gevevens voor verdere interpretatie en bredere inzichten in het gedrag van de ondergrond. Juist die combinatie van data en onderzoek helpt gebruikers beter om de gegevens toe te passen in hun analyse van de ondergrond.

Er zijn verschillende typen metingen die wat zeggen over de spanning en vloeistofdruk in de ondergrond. Zo worden tijdens boringen routine-matig zogeheten sterkte of leak-off testen gedaan, wordt vloeistof druk gemeten, en wordt ook vaak de dichtheid van het gesteente gemeten langs het boorgat. Daarnaast komen hoogwaardige indicaties van de spanning uit mini-frac testen die voorafgaand aan hydraulic fracturing worden uitgevoerd. Deze verschillende datasets worden één voor één ingenomen, geïnterpreteerd, en opgeslagen, en tijdens de looptijd van het project verder uitgebreid indien nodig.

loes_buijze_lr

"Minder stress tijdens een boortraject? De Stress Database Netherlands van TNO-GDN maakt gegevens over spanning in de ondergrond eenvoudig vindbaar en toepasbaar.”

Loes Buijze

Lead scientist geomechanica, monitoring en geïnduceerde seismiciteit bij TNO

In 2026 is een begin gemaakt met de sterkte- en leak-off tests en de metingen van de dichtheid. De eerste resultaten van deze zijn gepubliceerd via de Dataverse-pagina van de Geologische Dienst Nederland. Deze omvatten >1000 sterkte testen verspreid door Nederland, een gecontroleerde set van 5,500 dichtheidsmetingen, en een software tool om te helpen bij het controleren van dichtheidsmetingen. Tijdens het project voegen we andere soorten data toe. Zo staat in 2027 bijvoorbeeld de waardevolle mini-frac data op het programma.

Een geomechanisch kennisplatform

Uniek aan het Stress Database Netherlands project is dat we dit samen met de gebruikers opzetten, en zo een platform vormen voor kennisuitwisseling tussen operators, kennisinstellingen en overheid. We organiseren twee maal per jaar een workshop voor en met de gebruikers, vaak gefocust rondom een bepaalde dataset. Zo kan kennis en expertise worden gedeeld, maar kunnen de gebruikers ook direct feedback geven over de vorm en inhoud van bepaalde dataset zodat het beter op hun wensen aansluit, en input geven over de prioritizering. De workshops behandelen concrete thema’s, zoals de dichtheid van gesteente en de verticale spanning in de ondergrond.

Rondom elke workshop wordt een nieuwe of geupdate dataset vrijgegeven. Zo krijgen gebruikers snel toegang tot data die gericht is op hun behoeften, zonder te moeten wachten tot het einde van het project.

Stress database - workshop
Verbinding en kennisdeling, een belangrijke aspect in het Stress Database Netherlands project.

Een gedeeld beeld van de ondergrond

Zo ontstaat een actueel en consistent beeld van de spanning in de Nederlandse ondergrond. Operators kunnen bestaande metingen en de bijbehorende interpretaties gebruiken om hun risicoanalyses voor boringen, injectie of opslag beter te onderbouwen. Toezichthouders en beleidsmakers krijgen een stevige basis om activiteiten en vergunningaanvragen consistent te beoordelen. En onderzoekers kunnen hun modellen beter onderbouwen.

Of het nu gaat om olie- en gaswinning, geothermie of CO2-opslag: voor al deze toepassingen is betrouwbare informatie nodig over hoe de ondergrond reageert op activiteiten. De database verbindt daarmee kennis uit bestaande activiteiten met de informatiebehoefte van nieuwe ondergrondse projecten.

Na 2028 gaat de database over in structureel beheer. We nemen periodiek nieuwe data en inzichten op, en breiden de database mogelijk verder uit met andere geomechanische data. Ook onderhouden en valideren we bestaande gegevens. Zo blijft de Stress Database Netherlands een duurzame nationale voorziening.

Wil je meebouwen aan de Stress Database?

Heeft jouw organisatie spannings- of drukmetingen, of expertise over de interpretatie daarvan, of is jouw organisatie geïnteresseerd meer kennis op te doen rondom deze data? De Stress Database Netherlands werkt alleen als operators en andere dataleveranciers meedoen. Door data, expertise en praktijkervaring te delen, help je mee aan een vollediger en betrouwbaarder beeld van de ondergrond. Jouw organisatie krijgt zo toegang tot de workshops, verbeterde datasets, interpretaties en producten uit het project, als basis voor beter onderbouwde risicoanalyses.

Werk je ook in olie en gas, geothermie, CO2-opslag, energie-opslag of zoutwinning? Neem contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

Laat je verder inspireren

13 resultaten, getoond 1 t/m 5

Onderzoek effecten stikstofinjectie Groningen-gasveld

Informatietype:
Nieuws
28 juli 2026
TNO heeft binnen het Kennisprogramma Effecten Mijnbouw onderzoek gedaan naar de mogelijke effecten van stikstofinjectie in het Groningen-gasveld.

TNO en partners starten project om langetermijnenergieopslag in Nederlands energiesysteem te versnellen

Informatietype:
Nieuws
10 februari 2026

Aardwarmte

Informatietype:
Artikel
10 september 2025

Nieuwe kaart brengt veerkracht en kwetsbaarheid Europese kust in kaart

Informatietype:
Nieuws
2 juli 2025

‘Geology of the Netherlands’: de rijkdom aan kennis onder onze voeten

Informatietype:
Insight
4 april 2025