Ruim 90 jaar aan TNO innovaties

Al sinds 1932 brengt TNO onderzoek en innovaties naar de markt met impact op onze maatschappij en het verdienvermogen van Nederland.

Van idee naar impact

Innovatie heeft pas echt waarde als die wordt toegepast. Daarom zoekt TNO de samenwerking op met bedrijven, overheden en kennisinstellingen binnen en buiten Nederland om innovaties verder te brengen. We ontwikkelen nieuwe technologieën, ondersteunen start-ups en spin-offs en helpen ze groeien. Door kennis, investeringen en praktijkervaring te combineren, brengen we innovaties sneller naar de markt en vergroten we onze impact.

90 jaar aan TNO innovaties:

1935 – Eerste luisterstoel hoort ver
Een parabolisch luistertoestel om vliegtuigen sneller te horen bij slecht zicht. Deze techniek gaf Nederland een voorsprong en wordt nog steeds gebruikt in richtmicrofoons.
1948 – Proefwoningen Rotterdam voltooid
Er werden 48 innovatieve proefwoningen in Rotterdam opgeleverd om nieuwe bouwtechnieken, isolatie en moderne installaties voor de naoorlogse woningbouw te introduceren. Innovaties in o.a. verwarmings- en ventilatiesystemen die in die tijd nog erg vernieuwend waren.
1954 – Deltawerken: meten op zee
Voor de Deltawerken ontwikkelde TNO meetinstrumenten voor zee en getij. Deze sensortechniek legde de basis voor digitale modellen die we nu nog gebruiken.
1955 – Groei van kinderen in beeld
Sinds 1955 meet TNO de groei van kinderen in Nederland. Deze data vormt de basis voor groeidiagrammen en betere gezondheidszorg.
1956–1960 – Digitaal vuurleidingstoestel
TNO ontwikkelde een digitaal systeem dat luchtafweergeschut veel nauwkeuriger maakte. Het project was internationaal toonaangevend en een vroege stap in digitale defensietechnologie.
1964–1971 – Autoveiligheid
Dankzij TNO-onderzoek en de introductie van crashdummy’s werd de veiligheidsgordel verplicht. Dit leidde tot een sterke daling van verkeersslachtoffers.
1971–2003 – Emissieregistratie
TNO bracht emissies van industrie en verkeer in kaart. Deze gegevens vormden decennialang de basis voor milieubeleid.
1979 – CAISSA-radar
TNO ontwikkelde een radar die meerdere doelen tegelijk kon volgen. Deze technologie vormt de basis van moderne marineradars.
1980 – Beeldherkenning
TNO ontwikkelde software om beelden automatisch te analyseren. Dit was een belangrijke stap richting AI‑beeldherkenning.
1987 – AH Zelfscan
Samen met Albert Heijn ontwikkelde TNO de eerste zelfscanner. Dit idee werd later wereldwijd standaard in supermarkten.
1990 – Alternatieve brandstoffen
TNO onderzocht waterstof als schone energiedrager. Die kennis wordt nu ingezet voor grootschalige waterstofproductie.
1993–2006 – CASTA & Sensiplant
TNO‑software maakte kassen lichter en efficiënter. Later hielp Sensiplant telers met slim waterbeheer.
1999 – Noise cancelling
TNO experimenteerde met antigeluid in vliegtuigen. Deze techniek ligt aan de basis van moderne noise‑cancelling koptelefoons.
2001 – SOCRATES sonar
TNO werkte aan geavanceerde sonar om onderwaterobjecten vroeg te detecteren. Dit vergroot de veiligheid van marineschepen.
2009 – Smart grids
TNO ontwikkelde slimme energienetten die vraag en aanbod afstemmen. Deze technologie zit nu in vrijwel elke slimme meter.
2011 – Cybersecurity & QUIN
TNO ontwikkelde software die politie helpt crimineel gedrag te voorspellen. Dit versterkt digitale opsporing.
2017 – TROPOMI
Het satellietinstrument TROPOMI meet luchtvervuiling tot op stadsniveau. Het helpt overheden bij milieubeleid.
2018 – Laser‑satellietcommunicatie
TNO werkt aan dataverbindingen via lasers in de ruimte. Dit maakt communicatie sneller en veiliger.
2019 – High energy lasers
TNO onderzoekt lasers om drones uit de lucht te halen. Deze technologie vergroot de veiligheid tegen dreigingen.
2020 - Smallcat
De SmallCAT, die slechts 10×10×10 cm meet, bracht een laserverbinding tot stand tussen de satelliet en een grondstation in Den Haag. Een mijlpaal in haalbaarheid van kleinschalige lasercommunicatiesystemen,
2021 - Energiearmoede in kaart
In samenwerking met het CBS onderzocht TNO hoe energiearmoede zich sinds 2019 heeft ontwikkeld.
2024 - Hartfalen monitoring met medical wearables
De draagbare technologie verbetert de patiëntkwaliteit van leven en ontlast zorgprofessionals.
2024 - Quantum inspire 2.0
Een prototype van een full‑stack kwantumcomputer dat dient als een testomgeving voor applicatieontwikkeling,
2024 - Retinal imaging
Een geavanceerde netvliescamera die met licht het zuurstofgehalte in de bloedvaten van het netvlies kan meten.
2026 - Photonic Chip Pilot Line
Start van de bouw van een prestigieus project in het kader van het EU-initiatief Chips for Europe.
2026 - Nederlands Large Language Model
Een verantwoord alternatief op bestaande taalmodellen, met kwalitatieve, Nederlandse data die rechtmatig is verkregen.

Bekende innovaties van TNO

De zelfscanner in de supermarkt, de noise cancelling headphone, mobiel betalen; van deze innovaties maak je misschien wel dagelijks gebruik. Ook deze komen van TNO onderzoek. Innovaties die in ons huidige tijdperk niet meer weg te denken zijn, maar waarvan het oorspronkelijk onderzoek al in de 20e eeuw is bedacht. Ontdek het verhaal achter deze innovaties.

Wist je dat het idee voor zelfscanners in de supermarkt al ongeveer veertig jaar oud is? In 1987 benaderde Albert Heijn TNO voor de uitwerking van een compacte barcodelezer waarmee klanten zelf hun artikelen kunnen registreren tijdens het winkelen. Dat leidde tot een eerste prototype in een filiaal in Tilburg.

Een paar jaar later kwam TNO, met behulp van een Amerikaanse producent, met een nieuwe versie van de barcodelezer die (inter)nationaal kon worden uitgerold.

Toch heeft het even geduurd voordat zelfscanners gemeengoed zijn geworden. Pas sinds halverwege het eerste decennium van 2000 zagen we ze steeds vaker in supermarkten opduiken – ook bij de concurrenten van Albert Heijn.

Deze innovatie is inmiddels bijna niet meer weg te denken uit de supermarkt.

Je ziet om je heen steeds vaker mensen die een noise cancelling koptelefoon dragen. Door het tegengestelde geluid te laten horen, wordt het lawaai op de achtergrond flink verlaagd.

Al in 1994 voerde TNO proeven uit met antigeluid. Door op vliegtuigpropellers magnetische sensoren te plaatsen kon het frequentiespectrum van het motorgeluid worden vastgesteld.

Dit signaal werd doorgevoerd naar een zogenaamde toongenerator, die dat spectrum analyseert en bij elke frequentie het tegengestelde geluid produceerde. Dit antigeluid werd via luidsprekers in de vliegtuigcabine hoorbaar gemaakt. Zo konden piloten opeens zonder koptelefoon met elkaar communiceren.

Vandaag de dag wordt de noise cancelling technologie steeds vaker toegepast in luisterapparatuur voor consumenten.

Geen stapel pasjes meer in je portemonnee, maar betalen via je smartphone. Het klinkt als een modern fenomeen, maar het eerste onderzoek op dit gebied werd al in 1995 uitgevoerd door KPN Research, sinds 2003 onderdeel van TNO.

Later deed TNO uitgebreid onderzoek naar de Near Field Communication, de NFC-technologie die nodig is voor de communicatie tussen de smartphone en het betaalapparaat – en met succes. Daarmee werd de eerste stap in Nederland richting het betalingssysteem van de toekomst gezet.