blik op de toekomst

Waarom een ‘skills-paspoort’ nu écht hard nodig is

30 september 2019 • 6 min leestijd

Even over Stef. Hij is 49 en rondt nu een hbo-opleiding af. In deeltijd. Hij is al twintig jaar werkzaam als HRD-adviseur bij een zorginstelling. Twee jaar geleden besloot deze zorginstelling dat ‘HRD-adviseur’ een functie is op hbo-niveau. Stef functioneert uitstekend, maar hij heeft ‘slechts’ een mbo-diploma. Hij moest dus weer naar school. Twee jaar lang in deeltijd, naast zijn drukke werk en zijn gezin. Om te mogen blijven doen wat hij al twintig jaar naar volle tevredenheid doet. De juiste skills heeft Stef dus wel, maar hij heeft niet het juiste diploma. En dus, om de afdeling ‘kwaliteit’ een vinkje te laten zetten in het vakje ‘x% hbo diploma’s’ en dus ‘compliant’, zit hij nu twee jaar te blokken. Ook in het weekend. Is dit nou echt allemaal nodig?

Meer weten over de skills based arbeidsmarkt?

Mail Jos Sanders

Stef is een van de vele mensen die zich al zijn leven lang ontwikkelt. Met plezier. Deze mensen houden hun vak goed bij. Dat doen ze door te werken, te reflecteren en zo waardevol te blijven voor hun werkgever. Maar, Stef is ook een van de vele mensen die al die ontwikkeling nergens heeft opgeslagen. Het is ‘impliciet’. Misschien functioneert Stef allang op hbo- of wo-niveau en is er met de compliance bij de instelling helemaal niks mis. Omdat de ontwikkeling van Stef nergens vastligt, mist een inspectie of directie het ‘bewijsmateriaal’. Zo zijn er honderdduizenden vaklieden in Nederland met bakken ‘impliciete’ skills.

“Werkgevers kunnen de juiste skills niet vinden en mensen klagen over misfit, verveling of een te hoge werkdruk omdat de functie niet goed past”

Onze actuele skills zijn dus niet of nauwelijks in beeld. Het duurt daardoor lang voordat mensen (nieuw) werk vinden dat aansluit bij hun skills-set. Te lang, gezien de snelle ontwikkelingen in de vraag naar skills. En dat zorgt nu voor grote en groeiende skills mismatches. Werkgevers kunnen de juiste skills niet vinden en mensen klagen over misfit, verveling of een te hoge werkdruk, omdat hun functie niet goed bij hen past.

Dé oorzaak voor het disfunctioneren van de huidige arbeidsmarkt

Het World Economic Forum (WEF) benoemt in een recent gepubliceerd whitepaper het feit dat we niet in staat zijn om iemands daadwerkelijke, actuele, skills-set goed in beeld te brengen en te houden, als dé oorzaak voor het disfunctioneren van de huidige arbeidsmarkt. Om skills in beeld te brengen, gebruiken we volgens het WEF vrijwel uitsluitend een verouderde proxy; namelijk diploma’s of certificaten (of ‘PE-punten’). En dat doen we ‘bij gebrek aan beter’. Het WEF geeft drie redenen waarom een systeem van diploma’s als proxy voor skills niet (meer) werkt.

  • Het systeem gaat uit van ‘school, werk, pensioen’ en van ‘lineaire loopbanen’. Dat systeem is veel te rigide voor de arbeidsmarkt van nu. Je leert niet meer voor één baan of beroep en je hebt die baan of dat beroep ook niet meer je hele leven. Een diploma gaat dus ook zeker niet je hele (arbeidzame) leven mee en veroudert ook steeds sneller.
  • Het systeem gaat uit van een stabiele en voorspelbare vraag naar skills, maar elke baan en elk beroep verandert. Steeds sneller ook. Als medewerker moet je steeds vaker nieuwe skills ontwikkelen en je oude skills vervangen. Maar een diploma kun je niet eventjes opnieuw gaan halen.
  • Het systeem versterkt kansenongelijkheid. Niet je skills zijn immers leidend, maar je diploma’s. Iemand met een diploma van tien of vijftien jaar oud maakt vaak meer kans op een baan dan iemand die evenveel (relevante) werkervaring heeft in die baan maar geen diploma.
“Een skills based-arbeidsmarkt, waar je vrij kunt reizen met een (inter)nationaal skills-paspoort, dat is het ideaal”

We moeten toewerken naar een nieuw, 21e-eeuws ecosysteem van Leven Lang Leren en ontwikkelen, met een gedeelde en gedragen set van skills-indicatoren als basis, zo concludeert het WEF. Voor iedereen moet die skills-set ook ergens vastliggen en ‘meebewegen’. Een skills based arbeidsmarkt, waar je vrij kunt reizen met een (inter)nationaal skills-paspoort, dat is het ideaal!

House of Skills, een eerste stap naar het ideaal

Op meerdere plekken in Nederland, zoals bij het publiek-private samenwerkingsverband House of Skills in de Metropoolregio Amsterdam, wordt momenteel geëxperimenteerd met een dergelijk nieuw ecosysteem voor leren en ontwikkelen. House of Skills richt zich op een inclusieve arbeidsmarkt, waarbij niet alleen het behalen van diploma’s centraal staat, maar óók het registreren, ontwikkelen en benutten van skills.

De basis voor dit ecosysteem is dat skills op de juiste wijze in kaart worden gebracht, én dat dit ook door werkgevers wordt geaccepteerd. Daarvoor ontwikkelt House of Skills nu onder andere een nationaal ‘skills-paspoort’ met als basis een breed gedragen skills-taxonomie die als gouden standaard zal dienen voor de Nederlandse arbeidsmarkt. Hierin wordt onder andere samengewerkt met branches en bonden, maar ook met UWV, SBB, SER, TNO en verschillende universiteiten, hogescholen en roc’s.

Gekoppeld aan het skills-paspoort worden vanuit House of Skills nieuwe skills-assessments en skills based matchingsoplossingen en opleidingen ontwikkeld. Verder wordt er een nieuwe vorm van arbeidsmarktmonitoring ontwikkeld, waarin juist ook dat actuele skills-aanbod in relatie tot de actuele skills-vraag centraal staan. Zo kunnen mismatches op het niveau van skills ‘real-time’ worden gemonitord. Zowel voor werkenden als voor werkgevers een voordeel, want laatstgenoemden worden geholpen bij het inrichten van krachtige leer-werkomgevingen die het skills based opleiden op de werkplek ook gericht ondersteunen.

Bewust op de Werkvloer

Last but not least: ‘De Werkvloer’. Een speciale verdieping van House of Skills bij de Openbare Bibliotheek Amsterdam, waar burgers terechtkunnen voor gratis loopbaanadvies en zich bewust worden van de waarde van hun skills. Het is dat bewustzijn waar het allemaal begint.

“Niet weer verplicht en onnodig de schoolbanken in, maar uitgaan van de waarde van vaardigheden die iemand al heeft”

Skills vertegenwoordigen je echte waarde in de arbeidsmarkt. Het is een ruilmiddel en je krijgt er geld voor. De meeste mensen zijn zich daar helaas niet bewust van en zijn dus ook niet op die manier met hun skills bezig. Dat moet anders. Regionale uitdagingen – zoals het huizentekort, de energietransitie, de ‘toeristentsunami’ of het lerarentekort – kunnen worden aangepakt als mensen zich bewust worden van de waarde van hun skills, dat is de heilige overtuiging van De Werkvloer.

De basis is (zelf)inzicht

Een skills based arbeidsmarkt begint, net als een op diploma’s gebaseerde arbeidsmarkt, met inzicht. Iedereen zou de eigen skills in beeld moeten hebben én er enigszins de waarde van moeten kennen voor de arbeidsmarkt. Die van nu en liefst ook die van morgen. Op basis van dat inzicht kan iedereen bewust en gericht verder werken aan die eigen skills-set, een skills-paspoort bijhouden en dat ook (laten) valideren. Om dat zelfinzicht te versterken worden inmiddels honderden instrumenten aangeboden. Recent onderzoek naar Loopbaan APK’s van HAN University of Applied Sciences en Saxion Hogescholen geeft daarvan een mooi overzicht. Maar ook dat onderzoek laat zien dat er voor een echt inclusieve en skills based arbeidsmarkt nog meer dan genoeg te doen is. Zeker voor de mensen die over veel skills beschikken en over weinig diploma’s.

Om de Nederlandse arbeidsmarkt op alle niveaus vlot te trekken en vlot te houden. Maar vooral ook om te zorgen dat Stef over tien jaar, als zijn functie ‘HR-influencer’ ineens op wo-niveau blijkt te zijn ingeschaald, gewoon kan blijven werken op basis van wat er in zijn skills-paspoort staat. Niet weer verplicht en onnodig de schoolbanken in, maar uitgaan van de waarde van vaardigheden die iemand al heeft.

Drie TNO-experts delen hun visie in een drieluik

Dit is het tweede artikel in een drieluik van drie sprekers van de NRC Live Future of Work-serie. In het eerste artikel ‘De toekomst van werk is niet sexy’ betoogden de auteurs dat we niet moeten blijven hangen in het voorspellen van de toekomst van werk, maar dat we nu samen aan de slag moeten de gewenste toekomstige arbeidswereld vorm te geven. Dit tweede artikel richt zich op het anders organiseren van de arbeidsmarkt, met skills als basis. Het derde en laatste artikel zal gaan gaat over de implicaties van die skills-benadering voor de bredere beleids- en arbeidsmarktcontext en de instituties die hierop acteren.

Jos Sanders is Lector Leren tijdens de beroepsloopbaan aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) en sr. onderzoeker bij TNO, waar hij onder meer onderzoek doet naar een meer op vaardigheden (skills) gerichte arbeidsmarkt. Hij spreekt op 1 oktober over dit onderwerp bij NRC Live. TNO is als partner verbonden aan deze NRC-serie over de toekomst van werk.

blik op de toekomst

Privacy: een maatschappelijk belang dat individuele betrokkenheid overstijgt

4 okt '19 - 3 min
Patiënten krijgen meer zeggenschap over hun eigen gegevens. Zo wil de minister van VWS dat alle patiënten vanaf juni 2020 informatie over hun gezondheid via een... Lees meer
blik op de toekomst

House of Skills: vaardigheden zijn de toekomst van werk

4 apr '18 - 4 min
Binnen House of Skills ontwikkelen verschillende partijen uit de Metropoolregio Amsterdam samen loopbaanprogramma’s, met als doel om de duurzamere inzetbaarheid... Lees meer
uitgelicht

Hoe houd je ploegendienstwerknemers duurzaam inzetbaar?

28 dec '17 - 3 min
Als je langdurig werkt in ploegendienst loop je op langere termijn een groot risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten, diabetes en slaapproblemen. Samen... Lees meer
feiten & cijfers

Wat kun je doen tegen werkstress?

15 nov '17 - 1 min
Werkstress is beroepsziekte nummer 1. Vooral werkenden in het onderwijs, de industrie en de sector gezondheid en welzijn ervaren stressklachten. Om werkstress voor... Lees meer
blik op de toekomst

Meer winst en productiviteit door juiste inzet flexibele schil

14 nov '17 - 1 min
Werkgevers zijn niet snel geneigd om werknemers een vast contract te bieden. Het aandeel flexibele arbeidsrelaties stijgt in Nederland en deze zogenaamde flexibele... Lees meer

VOLG TNO OP SOCIAL MEDIA

blijf op de hoogte van ons laatste nieuws, vacatures en activiteiten

Op TNO.nl maken we gebruik van cookies. De daarin opgeslagen informatie kan bij een volgend bezoek weer naar onze servers teruggestuurd  worden.