Internationale samenwerking buiten Europa
TNO heeft meer dan 35 jaar ervaring met luchtkwaliteitsmonitoring in Europa. Deze kennis brengen we nu naar andere delen van de wereld, te beginnen in Oost-Afrika. Ons doel is het opbouwen van duurzame partnerschappen met lokale overheden, organisaties en kennisinstellingen, en het vertalen van onze expertise op het gebied van emissies, modellering, blootstelling en gezondheidseffecten naar oplossingen die aansluiten bij lokale behoeften.
Maatschappelijke uitdaging
Luchtvervuiling is een van de belangrijkste oorzaken van ziekte en vroegtijdig overlijden in Sub-Sahara Afrika. Snelle verstedelijking en industrialisatie verslechteren de luchtkwaliteit en vormen een groeiende bedreiging voor de volksgezondheid.
De economische schade als gevolg van ziekte en productiviteitsverlies kan oplopen tot circa 5% van het bbp. Kwetsbare gemeenschappen in landen met een laag en middeninkomen (LMIC's) dragen de zwaarste last van slechte luchtkwaliteit: zij hebben minder toegang tot schone energie en worden meer blootgesteld aan vervuilingsbronnen zoals industrie en open vuren.
Kinderen onder de vijf jaar worden onevenredig hard getroffen: luchtverontreiniging binnenshuis is een van de belangrijkste doodsoorzaken in deze leeftijdsgroep. Monitoring is essentieel voor effectieve gezondheidsinterventies, milieurechtvaardheid, beleidsvorming en duurzame ontwikkeling. Toch ontbreekt het in veel landen in de regio nog aan robuuste monitoringsystemen voor luchtkwaliteit, wat investering op dit terrein zowel urgent als noodzakelijk maakt.
Ook stijgende temperaturen als gevolg van klimaatverandering treffen lage- en middeninkomenslanden hard, ondanks hun historisch gezien lage bijdrage aan de wereldwijde uitstoot. Degenen met het minste aanpassingsvermogen worden het zwaarst getroffen.
Onze visie
SAMSA (Sustainable Atmospheric Monitoring Service for Africa) is een voorgestelde dienst die de luchtkwaliteit en hittestress in heel Afrika continu bijhoudt en voorspelt. De dienst levert gratis, hoogwaardige data voor een breed scala aan toepassingen en biedt regionale en lokale inzichten in verontreinigende stoffen zoals kortlevende klimaatverontreinigers (SLCP's), ozon, fijnstof en reactieve gassen (stikstof- en zwaveloxiden). Data wordt vrijwel in real time geleverd, met voorspellingen tot drie dagen vooruit.
De operationele dienst is geïnspireerd op de Europese Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS). Binnen CAMS wordt een ensemble van geavanceerde modellen ingezet voor de simulatie van atmosferische chemie, waarvan TNO's LOTOS-EUROS een van de toonaangevende modellen is. SAMSA wordt in de beginfase aangedreven door LOTOS-EUROS, maar op termijn zou het initiatief moeten worden uitgebreid met een vergelijkbaar ensemble, aangevuld met lokale modellen en expertise.
Monitoring omvat zowel modellering als metingen. In Afrika bestaan al veel initiatieven voor het meten van luchtkwaliteit met goedkope sensoren en referentiesensoren. SAMSA bouwt voort op deze sensornetwerken via data-assimilatie en levert tegelijkertijd luchtkwaliteitsinformatie voor locaties zonder sensor door middel van nauwkeurige modellering. SAMSA kan bovendien de bijdragen van verschillende bronnen en locaties van elkaar onderscheiden, waardoor inzicht ontstaat in de herkomst van vervuiling.
Een kernaspect van SAMSA is lokaal eigenaarschap. Capaciteitsopbouw staat centraal in de implementatiefase. Studenten worden getraind in het gebruik van modelleringstools en de interpretatie van de systeemuitvoer. De implementatie start in Kenia, als sterke basis voor Zuid-Zuid-samenwerking met naburige landen.
Maak gebruik van onze expertise
Emissie-inventarisatie, luchtkwaliteitsmodellering en gezondheidsimpactstudies.
LOTOS en EUROS zijn in de jaren negentig ontwikkeld door TNO en het Planbureau voor de Leefomgeving van het RIVM, en zijn ingezet als modellen voor de studie van de atmosferische verspreiding van foto-oxidanten. De twee modellen zijn in 2004 samengevoegd tot LOTOS-EUROS versie 1.0, dat sindsdien wordt gebruikt door TNO, RIVM en het KNMI. De open-source versie 2.0 van het model werd in 2016 uitgebracht om de gebruikersgemeenschap te vergroten.
In de afgelopen decennia hebben we bijgedragen aan de ontwikkeling van het EEA/EMEP-emissierapportageboek voor Europa en gewerkt aan projecten buiten de EU, onder meer in de Sahara, China, Chili, het Midden-Oosten en Colombia. Waar onze internationale betrokkenheid voorheen projectgedreven was, zetten wij ons nu in voor een meer structurele rol in het delen van kennis en inzichten met landen buiten de EU.
Om de gebruikersgemeenschap van LOTOS-EUROS te verbreden, ontwikkelt TNO een toegankelijke versie van het open-source model: LOTOS-Go. Dit is een applicatie met een gebruiksvriendelijke interface op het model, ontworpen zodat beleidsmakers en mensen zonder wetenschappelijke achtergrond heldere inzichten kunnen verkrijgen in de bronnen van luchtvervuiling.
Het terugdringen van broeikasgasemissies leidt ook tot een vermindering van luchtverontreinigende emissies. In Kenia werkt TNO samen met de University of Nairobi CEMA, KEMRI en AQS aan de evaluatie van een reeks klimaatmitigatiemaatregelen — zoals elektrificatie van het transport en vermindering van industriële uitstoot — op basis van hun potentiële gezondheids- en sociaaleconomische co-baten. De resultaten informeren de Keniaanse overheid en helpen bij het prioriteren van de meest impactvolle maatregelen.
Partners buiten onze grenzen
Het monitoren van luchtkwaliteit en hittestress in heel Afrika is een ambitieus doel dat brede samenwerking vereist. TNO vervult een coördinerende en technisch ondersteunende rol, in samenwerking met partners met complementaire expertise. Huidige samenwerkingspartners zijn onder meer het Ministerie van Volksgezondheid van Kenia, het Kenya Medical Research Institute, AQS East Africa, de gemeente Nairobi, de Nederlandse ministeries van VWS en BuZa, ICPAC, de University of Nairobi CEMA, APHRC en vele anderen. Wij zijn dankbaar voor deze partnerschappen en beschouwen gezamenlijke inzet als de enige effectieve weg om deze uitdagingen het hoofd te bieden.
Neem contact met ons op
-
Bas Henzing
Functie:Business Developer stikstofBas is een sociale business developer die op zoek is naar het gemeenschappelijk belang. Na 25 jaar onderzoeker te zijn geweest geeft hij nu vooral richting aan klimaat en luchtkwaliteit onderzoek als manager. Voor vragen rondom de stikstofdepositie. Hij heeft kennis van de wetenschappelijke kant en beleidsvorming in het stikstofdossier.
We helpen overheden in binnen en buitenland op weg naar schonere lucht en verifieerbare emissie reductie strategieën.
-
Standplaats:Utrecht - Princetonlaan
-
E-mail:E-mail Bas
-
Laat je verder inspireren
eDNA
TNO en RIVM zetten stikstofmeetnetwerk op bij Nieuwkoopse Plassen
Rapport: Meetaanpak Houtrook
Roet in lucht blijkt goede indicator voor houtstook
Een vernieuwende kijk op fijnstof
