Onderzoek naar omgang risico’s hitte en zon in Nederlandse bouw-en infrasector gestart

Hittegolven komen vaker voor, duren langer en worden heviger. Ook neemt de hoeveelheid Uv-straling toe. Wie buiten werkt, loopt nu al een serieus risico op gezondheidsklachten, ziekte en ongevallen door hitte en Uv-straling, zowel acuut als op de lange termijn. De gezondheid en arbeidsproductiviteit van mensen die buiten werken, zoals dakdekkers, asfalteerders, timmermannen en andere vakmensen staan daardoor onder druk.

300.000 werknemers ervaren hittestress

Onderzoek van TNO uit 2025 laat zien dat ruim 300.000 werknemers in Nederland regelmatig blootgesteld worden aan hittestress op de werkplek, waaronder meer dan 20.000 mensen in de bouw. Wereldwijd gingen in 2024 ruim 639 miljard arbeidsuren verloren door hitte op het werk. In een recent advies over richtingen voor beleid in verband met klimaatverandering beveelt de Gezondheidsraad aan om klimaatrisico’s beter te verankeren in beleid voor arbeidsomstandigheden.

Naast de invoering van grenswaarden voor hitte en UV wordt het beter in kaart brengen van deze arbeidsrisico’s en hoe ze te beheersen expliciet benoemd. Dit project draagt hieraan bij. Waar hitte direct voelbaar is, is Uv-straling dat niet. En juist dat maakt het gevaarlijk. Beide risico’s nemen toe, maar werkgevers missen nog altijd de hulpmiddelen en duidelijke richtlijnen om er dagelijks mee om te gaan.

Aanpak om risico’s in te schatten en beheersen

Het consortium ontwikkelt een praktische aanpak die weerdata en KNMI-indicatoren voor hitte en zonkracht direct vertaalt naar concrete risico’s op de werkvloer. Daarbij kijkt het systeem niet alleen naar temperatuur, maar ook naar factoren zoals de zwaarte van het werk, wind, luchtvochtigheid, kleding en de mate van acclimatisatie. Zo krijgen werkgevers en arbo-professionals duidelijke handvatten om hittebelasting goed in te schatten, risico’s te beheersen en medewerkers gezond en veilig aan het werk te houden.

Matthijs Nieuwenhuis, Directeur Europese Ontwikkeling bij La Isla Network: “De hitte stijgt snel en dat is een serieus gevaar, zeker voor mensen die elke dag hard werken in de hitte." Het is tijd om mensen te beschermen. "Niemand zou ziek moeten worden door het werk dat hij of zij doet." Het goede nieuws is dat dit te voorkomen is. "Daarvoor is dit onderzoek essentieel en het is mooi dat de bouwsector dit ook serieus neemt.”

Voor bedrijven in de bouw- en infrasector biedt de aanpak een aantal richtlijnen en adviezen om in te zetten bij de werkvoorbereiding en planning. Tijdens het werk fungeert het bovendien als vroegtijdig waarschuwingssysteem, waardoor zij risico’s tijdig signaleren en incidenten voorkomen. Hoewel de ontwikkeling zich richt op de bouw- en infrasector, profiteren ook andere sectoren waarin mensen buiten of in warme omstandigheden werken.

Bedrijven in Noord-Europa met vergelijkbare weer- en arbeidsomstandigheden kunnen het systeem eveneens toepassen. Daarnaast ontwikkelt het consortium praktische tools en materialen, zoals leermodules over het meten van hitte en Uv-straling, checklists voor arbo-professionals en informatiemateriaal voor werknemers.

De bouwsector neemt het voortouw

Bouwbedrijven openen hun bouwplaatsen en betrekken hun mensen bij het onderzoek. Deze week gaan onderzoekers van TNO en La Isla Network aan de slag op diverse bouwplaatsen in Nederland, waaronder die van bouwbedrijf Van Wijnen. Dit gebeurt bij woningbouw en wegwerkzaamheden.

Met draagbare sensoren en bewezen meetmethoden brengen ze in kaart wat mensen op de bouwplaats werkelijk meemaken: We meten hoe warm en zonnig het is op de bouwplaats, hoe zwaar het werk het lichaam belast, hoe hoog de lichaamstemperatuur van mensen oploopt, of mensen genoeg drinken en hoe ze zich gedragen als het heet is. Sectororganisatie Volandis zorgt ervoor dat de uitkomsten verder worden gedeeld met bedrijven door heel Nederland.

Bas Roordink, Directeur Veiligheid Van Wijnen: "De toenemende hitte en Uv-straling brengen steeds meer risico’s mee voor iedereen die buiten werkt." Met dit onderzoek zetten we een belangrijke stap naar meer inzicht én betere oplossingen. Want veilig werken - nu én in de toekomst - vraagt om kennis, samenwerking en gerichte maatregelen. "De mensen op onze werkplekken verdienen bescherming die effectief is en meebeweegt met een veranderend klimaat."

Fred Boots, bedrijfsarts bij Volandis, benadrukt het belang van dit onderzoek voor de hele sector en hoe de resultaten hun weg vinden naar de bouw- en infrasector. “Het is vooral belangrijk om werkgevers en werknemers te wijzen op drie maatregelen die ze kunnen nemen om veilig te werken bij warmte en hitte: weren, kleren, smeren.” De uitkomsten van het onderzoek maken het mogelijk om deze maatregelen nog beter toe te passen.