Tijdmaker in beeld: Stefania Monni over antennes en radartechnologie

Al bijna vijfentwintig jaar noemt Stefania Monni Nederland haar thuis. Ze kwam als Italiaanse student naar Eindhoven, bleef voor haar promotieonderzoek en groeide door tot senior scientist bij TNO’s radartechnologie-afdeling. Daarnaast is ze deeltijdhoogleraar aan de TU Eindhoven. Bij TNO leidt ze het ‘antenneteam’, dat bestaat uit specialisten die dagelijks werken aan een van de meest complexe en essentiële technologieën voor onze veiligheid.

“Het werk verandert voortdurend en dat houdt me scherp”, zegt Stefania. In haar dagelijkse werk ontwikkelt ze antennes die bepalen wat een radar kan zien. “Een antenne functioneert eigenlijk als de mond en de oren van het systeem. Hij stuurt energie de wereld in en vangt die weer op. Wat een radar kan, is het detecteren van objecten, zoals vliegtuigen of raketten, die we met het blote oog niet kunnen zien, en dat dag en nacht, in alle weersomstandigheden. Zo kun je bijvoorbeeld luchthavens, schepen of militaire complexen beschermen. Als je de juiste signaalvorm gebruikt, kun je zelfs hele kleine objecten, zoals goedkope drones, onderscheiden.”

Nieuwe dreigingen, nieuwe technologie

De veiligheidsomgeving veranderde afgelopen jaar in snel tempo. Zwermen drones, hypersonische wapens en een steeds drukker elektromagnetisch spectrum maken Stefania’s werk urgenter dan ooit. "Hypersonische objecten bewegen zó snel dat tijd een cruciale factor wordt. Dat betekent dat ons ontwerp van antennes, vermogensversterking en signaalverwerking constant mee moet groeien."

"TNO’s radarafdelingen bieden een unieke onderzoeksomgeving om deze uitdagingen aan te pakken. Het antenneteam werkt nauw samen met het geïntegreerde‑circuitteam en de radarsysteem- en signaalverwerkingsteams. Zo hebben we recent een geïntegreerd array‑antenne‑IC‑concept ontwikkeld dat het mogelijk maakt om een ongekend hoog vermogensniveau uit te stralen."

Weerbaarheid en veerkracht

Steeds vaker horen we de termen ‘resilience’ en ‘veerkrachtige samenleving’. Weerbaarheid en veerkracht beginnen volgens Stefania met technologie. "Zonder technologische kennis kun je geen sterke economie, veiligheid of industrie hebben. Denk aan luchtvaartveiligheid, het voorkomen van botsingen met autonome voertuigen, kustwachtoperaties of het monitoren van ruimtepuin. Al die toepassingen helpen Nederland veiliger en veerkrachtiger te maken."

"Spits je het toe op defensie, dan laat de situatie in Oekraïne zien dat moderne dreigingen onverwacht en veelzijdig kunnen zijn. Daardoor verschuiven onze prioriteiten: we moeten sneller innoveren, meer samenwerken – multidisciplinair en internationaal – en technologieën ontwikkelen die breed inzetbaar zijn. Nieuwe ontwikkelingen komen soms uit de defensiesector, soms uit de civiele markt, zoals mobiele of satellietcommunicatie. Door die kruisbestuiving kunnen we technologie sneller ontwikkelen én beter toepassen.”

Adaptiviteit en een duidelijke visie

Volgens Stefania is adaptiviteit de sleutel tot veiligheid. “Radarsystemen die zichzelf kunnen aanpassen aan de omgeving – bijvoorbeeld aan drukte in het spectrum of onverwachte dreigingen – worden steeds belangrijker. Flexibele antennes, slimme software, geïntegreerde systemen: dat is de toekomst.”

Verder is een Europese visie en een uitvoerbare industriële strategie essentieel. “Op ruimtevaartgebied dragen we bij aan een proces waarin het Netherlands Space Agency (NLSA) en de nationale delegaties op het gebied van ruimtevaart van andere landen die lid zijn van de European Space Agency (ESA), technologie-roadmaps ontwikkelen. Die vormen de basis voor lijsten met kritieke ruimtevaarttechnologieën binnen Europese ruimtevaart- en defensie-organisaties, die worden gebruikt om de doelstellingen van Europese onderzoeksprogramma’s vast te stellen."

"Dit harmonisatieproces is van groot belang, maar kost veel tijd – tijd die niet in lijn is met het gevoel van urgentie dat wordt ingegeven door de huidige geopolitieke situatie. De vraag blijft, wat er gebeurt nadat deze lijsten zijn opgesteld om een sterkere Europese industrie en versterkte defensiecapaciteit daadwerkelijk te versnellen.

Kracht van TNO

Wat haar dagelijks motiveert? “Er is altijd een nieuwe puzzel. We zoeken steeds naar oplossingen die dichter bij de grenzen van de natuurkunde komen. Meer energie zenden, gevoeliger meten, nieuwe materialen en productietechnologieën mogelijk maken en benutten: dat vraagt creativiteit.” TNO biedt daarvoor een bijzondere omgeving, vindt ze.

“We beschikken over uitstekende laboratoria en meetopstellingen. Maar we bouwen niet alleen theoretische modellen. Samen met industriële partners, actief in zowel de civiele als de defensiedomeinen, kijken we hoe we de technologie in hun producten kunnen toepassen. Dat is precies de kracht van TNO: we verbinden domeinen met elkaar.”

Energie en voldoening

Waar haalt Stefania haar energie uit? “Die momenten waarop een nieuw inzicht ineens een nieuwe uitdaging opent - vaak een onderzoeksopdracht die direct voortbouwt op wat we net ontdekt hebben. En ook jong talent zien ontwikkelen en groeien, dat geeft ontzettend veel voldoening.”

Ze waardeert ook de vrijheid om haar eigen onderzoeksagenda vorm te geven, zij het met een belangrijke kanttekening. “Alles wat we doen is purpose-driven. Het komt altijd voort uit een vraag van een stakeholder. Hoe beter je hun context begrijpt, hoe sterker je oplossing wordt.”

Technologische kennis waarderen

Stefania’s wens voor 2026? “Ik zou willen dat mensen beter begrijpen hoe belangrijk technologie is voor ons dagelijkse comfortabele leven, én voor onze veiligheid en economie.” We profiteren van innovaties, maar investeren er volgens haar te weinig in.

“Onderwijs is een cruciaal aspect. Op school is meer aandacht nodig om passie en waardering voor technische vakken te stimuleren. Bovendien, je ziet dat Philips-onderdelen en bedrijven als NXP, Ampleon en Nexperia in buitenlandse handen terechtkomen. Dat betekent verlies van zeggenschap over cruciale technologie. Als we onze toekomst serieus nemen, moeten we onze technologische kennis waarderen, versterken en beschermen. Alleen dan blijven veiligheid, vrijheid en welvaart behouden. TNO levert een bijdrage aan het vergroten van deze bewustwording.”